Haris Malamidis, Social Movements and Solidarity Structures in Crisis-Ridden Greece, Amsterdam: Amsterdam University Press, 2021, 363 s. ISBN: 978-94-6372-243-8.
Social Movements and Solidarity Structures in Crisis-Ridden Greece, Yunanistan’daki ekonomik kriz ve kemer sıkma politikaları sırasında toplumsal hareketlerin geçirdiği dönüşümü ve ortaya çıkan dayanışma yapılarını inceleyen kapsamlı bir saha araştırmasıdır. Haris Malamidis, özellikle 2008–2016 dönemine odaklanarak protesto hareketlerinin zaman içerisinde gıda, sağlık ve emek gibi temel ihtiyaç alanlarında doğrudan toplumsal hizmetler ve alternatif örgütlenme biçimleri geliştirmeye yönelmesini ele alıyor. Kitabın temel kavramı olan “boundary enlargement” (sınırların genişlemesi), toplumsal hareket örgütlerinin mevcut örgütsel ve düşünsel sınırlarının ötesine geçerek daha önce devlet veya piyasa tarafından üstlenilen alanlarda yeni pratikler geliştirmelerini ifade ediyor.
Çalışma gıda, sağlık ve emek alanlarını birbirleriyle ilişkili üç toplumsal hareket sahası olarak inceliyor. Aracısız pazarlar, kolektif ve sosyal mutfaklar, gıda dayanışma ağları, sosyal klinikler ve özyönetimli işçi kolektifleri, krize karşı geliştirilen alternatif eylem repertuarlarının farklı örneklerini oluşturuyor. Malamidis bu oluşumları yalnızca devletin geri çekilmesi sonucunda ortaya çıkan sosyal yardım mekanizmaları olarak değil, Yunanistan’daki kemer sıkma politikalarına karşı gelişen daha geniş mücadelelerin devamı olarak değerlendiriyor.
Kitabın işçi denetimi ve özyönetim açısından en önemli bölümü emek alanına ayrılan beşinci bölüm. Burada özyönetimli kooperatifler ve işçi kolektifleri; meclisler ve katılım, örgütlere giriş ve çıkış süreçleri, ağ temelli kooperatifçilik, ekonomik kaynaklar ve özyönetimin politik kimliği gibi başlıklar üzerinden inceleniyor. Malamidis özellikle özyönetimin çatışmalı kökenleri ile farklı özyönetim biçimleri üzerinde durarak, ekonomik kriz sırasında kolektif emeğin nasıl alternatif örgütlenme biçimleri geliştirdiğini araştırıyor.
Bu çerçevede Vio.Me deneyimi, Yunanistan’da işçi özyönetimi ile daha geniş dayanışma hareketleri arasındaki ilişkiyi gösteren önemli örneklerden biri olarak ortaya çıkıyor. Malamidis, Vio.Me işçilerinin geliştirdiği karşılıklı yardımlaşma ve dayanışma pratiklerini geleneksel işçi hareketinin tarihsel pratikleriyle ilişkilendirirken, özyönetimli işçi kolektiflerini Yunanistan’da kriz döneminde gelişen daha geniş alternatif ekonomi ve dayanışma yapılarının bir parçası olarak ele alıyor.
Kitabın önemli yanlarından biri de analizinin doğrudan kapsamlı saha araştırmasına dayanmasıdır. Malamidis, ağırlıklı olarak Atina ve Selanik’te faaliyet gösteren yaklaşık 50 örgütü incelemiş; 63 yarı yapılandırılmış görüşmenin yanı sıra belge analizi ve katılımcı gözlem yöntemlerinden yararlanmıştır. Araştırma böylece toplumsal hareketler, dayanışma yapıları ve özyönetimli örgütlenmeler arasındaki ilişkileri yalnızca teorik düzeyde değil, bu oluşumların örgütsel yapıları, kaynakları ve kolektif kimlikleri üzerinden ampirik olarak ele alıyor.
Social Movements and Solidarity Structures in Crisis-Ridden Greece, bu yönleriyle işçi özyönetimini daha geniş bir toplumsal dayanışma ekosistemi içerisinde düşünmek açısından önemli bir kaynak oluşturuyor. Kitap, özyönetimli işletme ve kooperatifleri yalnızca alternatif işyerleri olarak değil, toplumsal hareketler, dayanışma ağları ve alternatif ekonomik pratiklerle bağlantılı oluşumlar olarak değerlendirmeye olanak sağlıyor. Çalışmanın sonunda bu dönüşümün sosyal ve dayanışma ekonomisi, müşterekler ve neoliberal politik ekonomi tartışmalarıyla ilişkilendirilmesi, işçi özyönetiminin işletme sınırlarının ötesindeki toplumsal boyutlarını anlamak bakımından özellikle önem taşıyor.