Alejandro Schneider, Los compañeros. Trabajadores, izquierda y peronismo, 1955-1973, Buenos Aires: Imago Mundi, 2005, 432 s. ISBN: 950-793-045-0.
Los compañeros Arjantin işçi sınıfının 1955–1973 arasındaki mücadelelerini, özellikle fabrikalardaki taban örgütlenmeleri ve işçilerin üretim alanındaki güç ilişkileri üzerinden inceleyen kapsamlı bir tarihsel çalışmadır. Schneider, Perón’un 1955’te devrilmesinden 1970’lerin başındaki yoğun işçi mücadelelerine uzanan dönemi sendika liderliklerinin tarihiyle sınırlamadan; işyeri delegeleri, delege kurulları (cuerpos de delegados), iç komisyonlar (comisiones internas) ve tabandaki işçilerin gündelik mücadelelerini merkeze alarak ele alır. Bu perspektiften fabrika, ücret ve çalışma koşullarının yanı sıra üretim temposu, iş disiplini ve üretimin örgütlenmesi üzerinde emek ile sermaye arasında sürekli bir güç mücadelesinin yaşandığı temel alanlardan biri olarak ortaya çıkar.
Kitap, 1955 sonrasında farklı hükümetlerin ve işverenlerin üretimi rasyonelleştirme ve emek verimliliğini artırma girişimlerinin aynı zamanda fabrika içindeki işçi örgütlenmelerinin gücünü sınırlandırmayı gerektirdiğini gösterir. Buna karşılık işçiler grevlerden sabotajlara, iş yavaşlatmadan fabrika işgallerine kadar farklı mücadele biçimleri geliştirirken, iç komisyonlar ve delege kurulları işyerlerinde önemli bir örgütsel güç olmaya devam eder. Schneider açısından bu örgütler yalnızca sendika yönetimleri ile işçiler arasında aracılık yapan yapılar değildir; belirli dönemlerde patronlara, devlete ve hatta kendi sendikalarının üst yönetimlerine karşı görece özerk hareket edebilen taban örgütleridir.
İşçi denetimi açısından çalışmanın en dikkat çekici uğraklarından biri 1964 yılındaki kitlesel fabrika işgalleridir. CGT’nin Mücadele Planı kapsamında Mayıs ve Haziran aylarında yaklaşık dört milyon işçinin katılımıyla 11.000 işyeri işgal edilir. Schneider, bu eylemlerin başarısını yalnızca merkezi sendikal örgütlenmeye değil, önceki mücadeleler içerisinde oluşmuş işyeri delegeleri ve iç komisyonların deneyimine bağlar. İşgaller fabrikalardaki olağan disiplin ilişkisini kesintiye uğratırken, sürekli toplantılar ve kolektif görev paylaşımı üzerinden bir “meclis hali” yaratır.
Bazı işgallerde işçilerin makineleri çalıştırarak üretimi sürdürmeye girişmeleri, bu deneyimleri işçi denetimi tarihi bakımından özellikle önemli kılar. Schneider’e göre bu pratik, patron ile işçi arasındaki alışılmış otorite ilişkisini tersine çevirmekle kalmaz; özel mülkiyet ve işletmelerin üretime kimin tarafından sokulacağı meselesini de gündeme getirir. İşgal edilen fabrikalarda nöbet, özsavunma, yiyecek temini ve dağıtımı, dayanışmanın örgütlenmesi ve kararların sürekli toplantılar aracılığıyla alınması ise geçici de olsa doğrudan işçi demokrasisine dayanan örgütlenme biçimlerinin ortaya çıkmasını sağlar.
Schneider bu birikimi 1969’daki Cordobazo ve ardından yükselen clasismo ile de ilişkilendirir. Özellikle SITRAC-SITRAM gibi deneyimlerde tabandaki işçi örgütlenmesi, ücret ve çalışma koşullarına ilişkin taleplerin ötesine geçerek üretimin teknik örgütlenmesini ve işletme yönetiminin üretim üzerindeki otoritesini tartışmaya açar. Böylece işçi meclisleri, iç komisyonlar ve delege kurulları yalnızca savunmacı örgütler olmaktan çıkarak daha radikal ve alternatif işçi örgütlenmelerinin taşıyıcıları haline gelebilir.
Los compañeros, bu nedenle doğrudan işçi özyönetimini konu alan bir çalışma olmamakla birlikte, Arjantin’de işçi denetiminin ve fabrika temelli işçi iktidarının tarihsel köklerini anlamak açısından önemli bir kaynaktır. Schneider’in çalışması, 2001 sonrasında yaygınlaşan empresas recuperadas deneyimlerinden çok önce Arjantin işçi sınıfının fabrika işgali, taban demokrasisi, patron otoritesinin sorgulanması ve kimi durumlarda üretimin işçiler tarafından sürdürülmesi gibi pratiklerden oluşan güçlü bir mücadele birikimine sahip olduğunu gösterir. Bu tarihsel perspektif, daha sonraki fabrika işgalleri ve işçi özyönetimi deneyimlerini daha uzun bir işçi mücadelesi tarihi içerisinde düşünmeye olanak sağlar.