Association Autogestion, Autogestion : L’Encyclopédie internationale, Paris: Éditions Syllepse, 2015, 2368 s. ISBN: 978-2-84950-487-1.
Association Autogestion tarafından hazırlanan Autogestion : L’Encyclopédie internationale, özyönetimin tarihsel deneyimlerini, güncel uygulamalarını ve teorik tartışmalarını uluslararası ölçekte bir araya getiren kapsamlı bir ansiklopedidir. Eser, özyönetimi yalnızca işletmelerin örgütlenmesine ilişkin bir yönetim modeli olarak değil, işçilerin ve yurttaşların üretimden toplumsal yaşama kadar kendilerini ilgilendiren kararlar üzerinde doğrudan söz sahibi olmalarını amaçlayan daha geniş bir demokratik dönüşüm perspektifi içinde ele alır.
Ansiklopedinin önemli özelliklerinden biri, işçi denetimi ve özyönetim deneyimlerini geniş bir tarihsel ve coğrafi çerçevede bir araya getirmesidir. Paris Komünü, Rus Devrimi’ndeki işçi denetimi ve fabrika komiteleri, İspanya Devrimi, Yugoslav özyönetimi, Macaristan işçi konseyleri ve Polonya’daki Solidarność deneyimlerinden Arjantin’deki işçiler tarafından geri kazanılan işletmelere, Venezuela’daki işçi denetimi ve kooperatiflere, Lip, Tower Colliery, Vio.Me, RiMaflow ve New Era Windows gibi daha yakın dönem örneklerine kadar çok farklı deneyimler ele alınır. Cezayir, Brezilya, Şili, Meksika, Uruguay, ABD, Fransa, İtalya, Britanya, Yunanistan ve daha birçok ülkenin yanı sıra Türkiye de ansiklopedide yer almakta; Kazova deneyimi işçiler tarafından patronsuz üretim bağlamında incelenmektedir.
Eser yalnızca tarihsel ve güncel vakaları belgelemekle kalmaz; özyönetimin mülkiyet, işçi denetimi, işçi konseyleri, kooperatifçilik, kamulaştırma, toplumsallaştırma, doğrudan demokrasi, piyasa, planlama ve devletle ilişkisini tartışan geniş bir teorik alan da sunar. Marx, Engels, Proudhon, Troçki, Ernest Mandel, Henri Lefebvre, Pierre Naville, Michel Raptis ve Catherine Samary gibi farklı düşünür ve siyasal geleneklerden metinler aracılığıyla özyönetimin tarihsel ve teorik anlamları arasındaki gerilimler görünür hale gelir.
Ansiklopedinin girişinde özyönetim, geçmişte kalmış bir siyasal proje olarak değil, kapitalist toplumun içinde ortaya çıkan fakat mevcut toplumsal ilişkileri aşma potansiyeli taşıyan güncel bir mücadele ve örgütlenme biçimi olarak değerlendirilir. Bununla birlikte eser, kooperatiflerin ve özyönetimli girişimlerin kapitalist piyasa içinde karşılaştıkları sınırları göz ardı etmez. Bürokratikleşme, normalleşme, başlangıçtaki demokratik dinamizmin aşınması ve piyasa baskıları gibi sorunlar, özyönetim deneyimlerinin taşıdığı temel çelişkiler arasında ele alınır. Böylece özyönetim ne kapitalizmin içinde kendiliğinden gelişebilecek sorunsuz bir alternatif ne de mevcut koşullar altında baştan başarısızlığa mahkûm bir girişim olarak sunulur.
Autogestion : L’Encyclopédie internationale’in kapsamı işyerinin sınırlarının da ötesine uzanır. Eğitim ve kültür, ekoloji ve enerji dönüşümü, feminizm, kent, şehircilik ve konut gibi alanlar özyönetim perspektifinden incelenir. Bu genişleme, ansiklopedinin özyönetimi yalnızca işletmelerin çalışanları tarafından yönetilmesi olarak değil; üretimin, hizmetlerin, ortak varlıkların ve toplumsal yaşamın demokratik biçimde örgütlenmesi sorunu olarak kavradığını gösterir. Uluslararası Ekonomía de los Trabajadores buluşmalarına ayrılan bölüm de farklı ülkelerdeki işçi özyönetimi deneyimleri arasında kurulan uluslararası ilişkileri ve ortak tartışmaları bu çerçeveye dahil eder.
Bu yönüyle Autogestion : L’Encyclopédie internationale, işçi denetimi ve özyönetimin tarihini, teorisini ve farklı coğrafyalardaki somut deneyimlerini aynı kaynakta buluşturan kapsamlı bir başvuru eseri niteliğindedir. Ansiklopedinin değeri yalnızca çok sayıda örneği bir araya getirmesinde değil, özyönetimi işletme düzeyindeki demokratikleşmeden toplumsal dönüşüm sorununa uzanan açık ve sürekli yeniden şekillenen bir mücadele alanı olarak ele almasında yatmaktadır.