Tanım
Dayanışma ekonomisi, piyasa merkezli ve rekabetçi ekonomik ilişkilerin ötesine geçmeyi hedefleyen; karşılıklılık, işbirliği ve toplumsal fayda ilkelerine dayanan ekonomik faaliyetler bütününü ifade eder.
Kapsam
Dayanışma ekonomisi; kooperatifler, kolektif girişimler, topluluk destekli üretim modelleri, müşterekler ve alternatif finans pratikleri gibi farklı biçimleri kapsar. Bu yapıların ortak özelliği, kâr maksimizasyonu yerine toplumsal ihtiyaçların karşılanmasını ve eşitlikçi ilişkilerin geliştirilmesini öncelemeleridir.
Ayrım
Dayanışma ekonomisi, kapitalist piyasa ekonomisinden şu yönleriyle ayrılır:
Rekabet yerine işbirliğini temel alır.
Kâr yerine toplumsal faydayı öncelemeyi hedefler.
Hiyerarşik yapılar yerine daha yatay ve demokratik örgütlenmeleri teşvik eder.
Tarihsel örnek
Dayanışmacı girişimler insanlık tarihi kadar eski olmakla birlikte, 19. yüzyıldaki kooperatif hareketlerinden günümüzde Latin Amerika’daki dayanışma ekonomisi ağlarına kadar uzanan geniş bir tarihsel birikim söz konusudur. “Dayanışma ekonomisi” ya da “sosyal ve dayanışma ekonomisi” kavramı ise, neoliberal politikaların yıkıcı etkileriyle birlikte son dönemde hem kuramsal hem de pratik düzeyde yeniden ivme kazanmıştır.
Değerlendirme
Dayanışma ekonomisi, mevcut ekonomik ilişkilerin dışında alternatif üretim ve paylaşım biçimleri geliştirme çabası olarak değerlendirilebilir. Ancak piyasa ile kurduğu ilişkiler, bu deneyimlerin sınırlarını ve çelişkilerini de ortaya koymaktadır.