Metehan Cömert, MECİ: Toplumsal Bir Hareket ve Anti-Kapitalist İhtimaller, Κωνσταντινούπολη: NotaBene Yayınları, 2023, 112 σελ. ISBN: 978-605-260-407-6.
Το MECİ: Toplumsal Bir Hareket ve Anti-Kapitalist İhtimaller του Metehan Cömert είναι μια μελέτη που εξετάζει, μέσα από την περίπτωση της επαρχίας Fındıklı του Rize, πώς η μακραίωνη κουλτούρα του meci στην ανατολική περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, η οποία βασίζεται στην εθελοντική συλλογική εργασία χωρίς προσδοκία ανταλλάγματος, επανερμηνεύεται σήμερα και ποιες κοινωνικές και πολιτικές δυνατότητες εμπεριέχει. Βασιζόμενος σε επιτόπια έρευνα που πραγματοποιήθηκε στο Fındıklı, ο Cömert δεν περιορίζεται στην αντιμετώπιση του meci ως μιας παράδοσης αλληλοβοήθειας που κληρονομήθηκε από το παρελθόν· αντιθέτως, ξεκινώντας ιδιαίτερα από το νέο πολιτικό περιεχόμενο που απέκτησε μετά τις τοπικές εκλογές του 2019, το χρησιμοποιεί για να συζητήσει τις δυνατότητες της συλλογικής ζωής και μιας διαφορετικής μορφής κοινωνικότητας.
Το βιβλίο διερευνά τη σχέση ανάμεσα στον ιστορικό μετασχηματισμό του meci και τις σύγχρονες μορφές του στο Fındıklı, δείχνοντας πώς μια παραδοσιακή πρακτική μπορεί να αποκτήσει νέα νοήματα μέσα σε μεταβαλλόμενες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες. Τα βασικά χαρακτηριστικά του meci —η συλλογική εργασία χωρίς προσδοκία ανταλλάγματος, ο εθελοντισμός και η αλληλεγγύη— δεν αντιμετωπίζονται απλώς ως μορφές αλληλοβοήθειας μεταξύ ατόμων, αλλά ως στοιχεία της συλλογικής κάλυψης κοινών αναγκών. Η σύγχρονη εμπειρία του Fındıklı εξετάζεται ως προς τον τρόπο με τον οποίο αυτή η κουλτούρα, συνδυαζόμενη με την τοπική αυτοδιοίκηση, τις δημόσιες δραστηριότητες και την κοινωνική συμμετοχή, έχει γίνει μέρος μιας αναζήτησης νέων μορφών πολιτικής και κοινωνικής οργάνωσης.
Στο θεωρητικό επίκεντρο της μελέτης βρίσκονται οι σχέσεις μεταξύ του meci και των κοινών, του δώρου, της αμοιβαιότητας, της αλληλεγγύης και του εθελοντισμού. Ο Cömert προσεγγίζει το meci όχι απλώς ως ένα σύνολο εργασιών που πραγματοποιούνται συλλογικά, αλλά ως μια πρακτική μέσω της οποίας αναπαράγονται οι κοινωνικές σχέσεις και μια κοινή ύπαρξη. Αντλώντας από τις συζητήσεις γύρω από τα κοινά και το δώρο, εξετάζει πώς μπορούν να συγκροτηθούν στην καθημερινή ζωή σχέσεις που δεν ανάγονται στην ανταλλαγή της αγοράς και στον υπολογισμό του ατομικού συμφέροντος. Έτσι, το meci εννοιολογείται όχι μόνο ως μια τοπική πολιτισμική κληρονομιά που πρέπει να διατηρηθεί, αλλά ως μια πρακτική με σύγχρονη σημασία από την άποψη της δημιουργίας κοινών και της συλλογικής κοινωνικότητας.
Το βιβλίο διευρύνει αυτή τη συζήτηση προς το ζήτημα της δυνατότητας εναλλακτικών κοινωνικών σχέσεων απέναντι στην κοινωνική απελπισία που δημιουργεί ο καπιταλισμός και στην πεποίθηση ότι ένας διαφορετικός τρόπος ζωής είναι αδύνατος. Οι μορφές αλληλεγγύης και συλλογικής δράσης που εξακολουθούν να υπάρχουν στην καθημερινή ζωή αντιμετωπίζονται ως συγκεκριμένες αφετηρίες για τη συγκρότηση διαφορετικών σχέσεων έξω από τις καπιταλιστικές σχέσεις ή μέσα στις ρωγμές τους. Επομένως, η αναζήτηση του Cömert δεν αποσκοπεί τόσο στην πρόταση ενός έτοιμου και ολοκληρωμένου μοντέλου εναλλακτικής κοινωνίας, όσο στο να καταστήσει ορατές τις κοινωνικές δυνατότητες που μπορούν να παράγουν μια «κοινή ελπίδα» μέσα από πρακτικές που υπάρχουν ήδη στην καθημερινή ζωή.
Η αναζήτηση αυτή επεκτείνεται επίσης στη συζήτηση των ορίων των κρατοκεντρικών αντιλήψεων για τον κοινωνικό μετασχηματισμό και των δυνατοτήτων αυτόνομης οργάνωσης. Στις ενότητες του βιβλίου «Πέρα από το κράτος ενάντια στον καπιταλισμό» και «Αναζητώντας το “αυτόνομο” στις ρωγμές της καθημερινής ζωής», το meci εξετάζεται όχι μόνο σε αντιπαράθεση με τις σχέσεις της αγοράς, αλλά και πέρα από προσεγγίσεις που εξαρτούν ολοκληρωτικά την κοινωνική αλλαγή από την κρατική παρέμβαση. Στο πλαίσιο αυτό, η εμπειρία του Fındıklı εξετάζεται ως ένας χώρος όπου διασταυρώνονται η τοπική αυτοδιοίκηση και η κοινωνική συμμετοχή, χωρίς όμως η συλλογική ικανότητα να περιορίζεται αποκλειστικά στη θεσμική διαχείριση. Συνδέοντας την καθημερινή ζωή, τα κοινά και την αυτονομία, ο Cömert διερωτάται έτσι πώς μπορούν να αναδυθούν αντικαπιταλιστικές δυνατότητες μέσα από τις υπάρχουσες κοινωνικές σχέσεις.
Από αυτή την άποψη, το MECİ είναι μια μελέτη που επιτρέπει να σκεφτούμε τη συλλογική εργασία, την αλληλεγγύη και τη δημοκρατική συμμετοχή στο πλαίσιο μιας ευρύτερης αναζήτησης κοινωνικής αυτοδιαχείρισης. Παρόλο που το βιβλίο δεν πραγματεύεται άμεσα τον εργατικό έλεγχο ή την αυτοδιαχείριση στον χώρο εργασίας, παρουσιάζει σημαντικά σημεία επαφής με τις συζητήσεις για τον εργατικό έλεγχο και την αυτοδιαχείριση, καθώς εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι κινητοποιούν τις συλλογικές τους ικανότητες για να καλύψουν κοινές ανάγκες και να οργανώσουν την κοινωνική ζωή, διερευνώντας παράλληλα δυνατότητες πέρα από ιεραρχικές, αγορακεντρικές ή αποκλειστικά κρατοκεντρικές μορφές οργάνωσης. Η προσέγγιση που αναπτύσσει ο Cömert μέσα από το meci ανοίγει έτσι μια συζήτηση για τις δυνατότητες των πρακτικών συλλογικής οργάνωσης που υπάρχουν στην καθημερινή ζωή σε σχέση με τα κοινά, την αυτονομία και τον αντικαπιταλιστικό κοινωνικό μετασχηματισμό.