Özlem Saadet Işıl και Selma Değirmenci (επιμ.), Yaşamı Örgütleyen Deneyimler: Kadınlar Dayanışma Ekonomilerini ve Kooperatifleri Tartışıyor, Κωνσταντινούπολη: NotaBene Yayınları, 2020, 344 σελ. ISBN: 978-605-260-253-9.
Το Yaşamı Örgütleyen Deneyimler, σε επιμέλεια των Özlem Saadet Işıl και Selma Değirmenci, είναι ένα διεπιστημονικό έργο που εξετάζει τις αλληλέγγυες οικονομίες, τους συνεταιρισμούς και διαφορετικές εμπειρίες συλλογικής οργάνωσης από την οπτική του φύλου. Συγκεντρώνοντας θεωρητικές συζητήσεις και έρευνες πεδίου από γυναίκες ερευνήτριες, το βιβλίο ξεκινά από τις επιπτώσεις του πατριαρχικού καπιταλισμού στην εργασία και τη ζωή των γυναικών και διερευνά τις δυνατότητες και τις αντιφάσεις που εμπεριέχουν για τις γυναίκες οι αλληλέγγυες μορφές οικονομικής οργάνωσης. Ένα από τα κεντρικά ζητήματα είναι κατά πόσο οι συνεταιρισμοί και οι αλληλέγγυες οικονομίες μπορούν να δημιουργήσουν χειραφετητικούς χώρους αγώνα για τις γυναίκες ή αν μπορούν να αναπαράγουν, με διαφορετικές μορφές, τις υφιστάμενες έμφυλες ανισότητες.
Ένα από τα σημαντικά χαρακτηριστικά του βιβλίου είναι ότι δεν εξετάζει τη θέση των γυναικών στις αλληλέγγυες οικονομίες αποκλειστικά μέσα από τους γυναικείους συνεταιρισμούς. Οι συνεταιρισμοί, οι συλλογικότητες, οι μορφές αυτοοργάνωσης, τα εργοστάσια που διαχειρίζονται οι εργαζόμενοι, οι χώροι εργασίας χωρίς αφεντικά, οι πρωτοβουλίες και οι διαφορετικές μορφές αλληλέγγυας οργάνωσης αντιμετωπίζονται ως μέρη ενός ευρύτερου πεδίου εναλλακτικών οικονομιών. Το βιβλίο εξετάζει πώς διαμορφώνονται οι έμφυλες σχέσεις μέσα σε αυτές τις δομές, σε ποιον βαθμό συμμετέχουν οι γυναίκες στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και κατά πόσο οι εναλλακτικές μορφές οικονομικής οργάνωσης μπορούν να μετασχηματίσουν τις ανισότητες στο πεδίο της κοινωνικής αναπαραγωγής. Έτσι, τονίζεται ότι η συνεταιριστική ή συλλογική μορφή οργάνωσης δεν εγγυάται από μόνη της δημοκρατικές και χειραφετητικές σχέσεις.
Ο συλλογικός τόμος συνδυάζει τις θεωρητικές συζητήσεις για τις αλληλέγγυες οικονομίες με συγκεκριμένες εμπειρίες οργάνωσης στην Τουρκία. Παράλληλα με τις εννοιολογικές συζητήσεις για την πατριαρχία και τις αλληλέγγυες οικονομίες, τις εναλλακτικές οικονομίες, τις διαδικασίες δημιουργίας κοινών και τα τρόφιμα, η ανάπτυξη των γυναικείων συνεταιρισμών στην Τουρκία και οι σχετικές πολιτικές εξετάζονται από ταξική και έμφυλη οπτική. Ζητήματα όπως η θέση της γυναικείας εργασίας στην παραγωγή τροφίμων, η άνιση κατανομή της εργασίας φροντίδας και η οργάνωση των γυναικών στις διαδικασίες οικολογικής παραγωγής εξετάζονται επίσης μέσα από διαφορετικές έρευνες πεδίου. Έτσι, οι δυνατότητες των αλληλέγγυων οικονομιών συζητούνται όχι μόνο από την άποψη των οικονομικών σχέσεων, αλλά και σε σχέση με τον μετασχηματισμό της εργασίας, της κοινωνικής αναπαραγωγής και των έμφυλων σχέσεων.
Το εύρος του βιβλίου εκτείνεται από τους συνεταιρισμούς στα κοινά, από την οικολογική παραγωγή στην αγροτική ανάπτυξη και στις αστικές μορφές συλλογικής οργάνωσης. Μέσα από παραδείγματα όπως οι συνεταιρισμοί και οι συλλογικότητες οικολογικών παραγωγών σε διαφορετικές περιοχές της Τουρκίας, η εμπειρία αγροτικής ανάπτυξης στη λεκάνη του Kavar, οι συλλογικοί λαχανόκηποι της Κωνσταντινούπολης και οι κοινότητες τροφίμων, εξετάζονται οι διαφορετικές χωρικές και κοινωνικές μορφές της αλληλέγγυας οργάνωσης. Οι εμπειρίες αυτές καθιστούν ορατή όχι μόνο τη συμμετοχή των γυναικών στις υπάρχουσες οικονομικές δομές, αλλά και τη δυνατότητά τους να μετασχηματίσουν τους τρόπους με τους οποίους οργανώνονται η παραγωγή, η κατανάλωση, η φροντίδα, τα τρόφιμα και τα κοινά.
Το Yaşamı Örgütleyen Deneyimler εξετάζει κριτικά την ένταση ανάμεσα στο χειραφετητικό δυναμικό των αλληλέγγυων οικονομιών και στον κίνδυνο αναπαραγωγής πατριαρχικών και καπιταλιστικών σχέσεων. Ενώ η εξάπλωση των γυναικείων συνεταιρισμών μπορεί να δημιουργήσει νέες δυνατότητες για τη συλλογική οργάνωση και την οικονομική ενδυνάμωση των γυναικών, μπορεί ταυτόχρονα να ενέχει τον κίνδυνο οι παραγωγικές δραστηριότητες και οι δραστηριότητες φροντίδας που παραδοσιακά αναλαμβάνουν οι γυναίκες να συνεχίζονται υπό επισφαλείς συνθήκες. Για τον λόγο αυτό, το βιβλίο προτείνει να εξετάζονται όχι μόνο οι μορφές ιδιοκτησίας ή οι νομικές δομές των εναλλακτικών οικονομικών οργανώσεων, αλλά και ο καταμερισμός της εργασίας, οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων, οι έμφυλες σχέσεις και οι μορφές δημοκρατικής συμμετοχής στο εσωτερικό τους.
Από αυτή την άποψη, το Yaşamı Örgütleyen Deneyimler είναι ένα σημαντικό έργο αναφοράς που εισάγει μια φεμινιστική και έμφυλη οπτική στις συζητήσεις για τις αλληλέγγυες οικονομίες, το συνεταιριστικό κίνημα και τη συλλογική αυτοοργάνωση. Και από την οπτική του εργατικού ελέγχου και της αυτοδιαχείρισης, το θεμελιώδες ερώτημα που θέτει το βιβλίο είναι σημαντικό: για να είναι μια εναλλακτική και συλλογική οργάνωση πραγματικά χειραφετητική, αρκεί να απαλλαγεί από τον έλεγχο του κεφαλαίου ή από τη συμβατική επιχειρηματική δομή ή πρέπει να μετασχηματιστούν επίσης ο έμφυλος καταμερισμός της εργασίας, οι σχέσεις εξουσίας και οι μηχανισμοί λήψης αποφάσεων στο εσωτερικό της ίδιας της οργάνωσης; Συζητώντας αυτό το ερώτημα μέσα από εμπειρίες που εκτείνονται από τους γυναικείους συνεταιρισμούς έως τα κοινά και από τις κοινότητες τροφίμων έως τις οικολογικές συλλογικότητες, το βιβλίο καθιστά ορατή την έμφυλη διάσταση της δημοκρατικής και αλληλέγγυας οικονομικής οργάνωσης.