R. Trebor Scholz, Own This! How Platform Cooperatives Help Workers Build a Democratic Internet, Λονδίνο/Νέα Υόρκη: Verso, 2023, 240 σελ. ISBN: 978-1-83976-455-4.
Το Own This! του Trebor Scholz παρουσιάζει τους συνεταιρισμούς πλατφόρμας ως μια συγκεκριμένη εναλλακτική για την εργατική ιδιοκτησία και τη δημοκρατική διακυβέρνηση στην ψηφιακή οικονομία, απέναντι στην επισφάλεια, τις ανισότητες και τη συγκέντρωση του εταιρικού ελέγχου που δημιουργεί η οικονομία των πλατφορμών. Εξετάζοντας εμπειρίες από διαφορετικούς τομείς, από πλατφόρμες παρόμοιες με την Uber και οικιακές υπηρεσίες έως τη γεωργία και την αλιεία, ο Scholz υποστηρίζει ότι οι ψηφιακές τεχνολογίες δεν είναι απαραίτητο να ανήκουν σε επενδυτές και μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες· μπορούν αντίθετα να ανήκουν σε εργαζομένους, χρήστες και κοινότητες και να διοικούνται συλλογικά από αυτούς.
Στο επίκεντρο του βιβλίου βρίσκεται η σχέση μεταξύ ιδιοκτησίας και ελέγχου. Στον καπιταλισμό των πλατφορμών, οι εργαζόμενοι όχι μόνο έχουν περιορισμένο λόγο όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας τους· οι ψηφιακές υποδομές που χρησιμοποιούν, τα δεδομένα που παράγουν και οι τεχνολογίες που ρυθμίζουν τις εργασιακές τους διαδικασίες ελέγχονται επίσης κατά κανόνα από τις εταιρείες. Οι συνεταιρισμοί πλατφόρμας επιδιώκουν να αντιστρέψουν αυτή τη σχέση, επιτρέποντας στους εργαζομένους να γίνουν συνιδιοκτήτες της πλατφόρμας, να συμμετέχουν στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και να έχουν λόγο στη διανομή της αξίας που παράγεται από την οικονομική δραστηριότητα. Έτσι, στην προσέγγιση του Scholz, ο συνεταιρισμός δεν αποτελεί απλώς ένα εναλλακτικό επιχειρηματικό μοντέλο, αλλά ένα μέσο για τη διεύρυνση της οικονομικής δημοκρατίας στην ψηφιακή οικονομία.
Το Own This! εξετάζει επίσης το ζήτημα του πώς οι επιμέρους συνεταιρισμοί πλατφόρμας μπορούν να ανταγωνιστούν τις καπιταλιστικές πλατφόρμες. Η απάντηση του Scholz δεν είναι τόσο να αναπτυχθούν οι συνεταιρισμοί μεμονωμένα μιμούμενοι τις υπάρχουσες επιχειρήσεις, όσο να αποκτήσουν κλίμακα δημιουργώντας ομοσπονδίες, δίκτυα αλληλεγγύης και συνεταιριστικά οικοσυστήματα. Επομένως, το βιβλίο δεν αντιλαμβάνεται τον συνεταιρισμό πλατφόρμας ως ένα σύνολο απομονωμένων μικρών επιχειρήσεων, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης αλληλέγγυας οικονομίας, ικανής να αναπτύξει κοινές τεχνολογικές υποδομές, μηχανισμούς χρηματοδότησης και υποστηρικτικούς θεσμούς. Οι σχέσεις μεταξύ συνδικάτων και συνεταιρισμών πλατφόρμας αποτελούν επίσης σημαντικό στοιχείο αυτού του πλαισίου.
Μία από τις αξιοσημείωτες πλευρές του βιβλίου είναι ότι διευρύνει τη συζήτηση για την εργατική ιδιοκτησία προς την ιδιοκτησία των δεδομένων και τη δημοκρατία των δεδομένων. Ο δημοκρατικός έλεγχος στην ψηφιακή οικονομία δεν περιορίζεται στο ερώτημα ποιος είναι νομικά ιδιοκτήτης μιας επιχείρησης· περιλαμβάνει επίσης τις αποφάσεις σχετικά με το ποια δεδομένα συλλέγονται, πώς χρησιμοποιούνται και σε ποιον ανήκει η αξία που παράγεται από αυτά. Ο Scholz εξετάζει, επομένως, μοντέλα όπως οι συνεταιρισμοί δεδομένων και η συλλογική διακυβέρνηση των δεδομένων ως νέα πεδία οικονομικής δημοκρατίας στην ψηφιακή οικονομία. Η δυνατότητα των αγροτών ή μικρών κοινοτήτων παραγωγών να αποφασίζουν ποια δεδομένα συλλέγονται σχετικά με τις δραστηριότητές τους και πώς χρησιμοποιούνται αποτελεί ένα από τα βασικά παραδείγματα αυτής της προσέγγισης.
Ο Scholz δεν παρουσιάζει επίσης τους συνεταιρισμούς πλατφόρμας ως υποκατάστατο της συνδικαλιστικής οργάνωσης ή των παραδοσιακών εργατικών αγώνων. Αντίθετα, διερευνά τις συνδέσεις μεταξύ της οργάνωσης των εργαζομένων, των συνδικάτων, των συνεταιρισμών και των ευρύτερων δικτύων κοινωνικής αλληλεγγύης. Οι εμπειρίες συνεταιρισμών πλατφόρμας όπως η Mensakas είναι σημαντικές επειδή καταδεικνύουν τη δυνατότητα οι εργαζόμενοι που αγωνίζονται για τα δικαιώματά τους μέσα στις υπάρχουσες πλατφόρμες να δημιουργούν ταυτόχρονα τις δικές τους εναλλακτικές μορφές οικονομικής οργάνωσης. Δημιουργείται έτσι μια γέφυρα μεταξύ του αγώνα για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και της επιδίωξης ενός πιο άμεσου εργατικού ελέγχου πάνω στα μέσα παραγωγής και τις ψηφιακές υποδομές.
Από αυτή την άποψη, το Own This! ξεκινά από μια κριτική του καπιταλισμού των πλατφορμών και τοποθετεί στο επίκεντρο τα ερωτήματα σχετικά με το ποιος κατέχει, διοικεί και ελέγχει τις ψηφιακές τεχνολογίες. Η σημασία του βιβλίου δεν έγκειται μόνο στην καταγραφή των υφιστάμενων συνεταιρισμών πλατφόρμας, αλλά και στο ότι συνδέει στην ίδια συζήτηση την εργατική ιδιοκτησία, τη δημοκρατία στον χώρο εργασίας, την ομοσπονδιακή οργάνωση και τη δημοκρατία των δεδομένων. Δείχνοντας ότι η τεχνολογική υποδομή της οικονομίας των πλατφορμών δεν πρέπει να θεωρείται αμετάβλητη, αλλά μπορεί να αναδιοργανωθεί υπό διαφορετικές μορφές ιδιοκτησίας και διακυβέρνησης, το βιβλίο αποτελεί σημαντική πηγή για τη συζήτηση των δυνατοτήτων του εργατικού ελέγχου και της αυτοδιαχείρισης στο πεδίο της ψηφιακής εργασίας.