Erhan Acar, Çalışma Hayatında Özyönetim Deneyimleri: Kazova Örneği, Κωνσταντινούπολη: Sosyal Araştırmalar Vakfı (SAV), 2019, 208 σελ. ISBN: 978-605-9816-12-0.
Το έργο του Erhan Acar Çalışma Hayatında Özyönetim Deneyimleri: Kazova Örneği αποτελεί μια εκτενή μελέτη της εργατικής αυτοδιαχείρισης στην Τουρκία μέσα από ιστορικές εμπειρίες και την αντίσταση στην Kazova Tekstil. Ξεκινώντας από τις σχέσεις διοίκησης και ελέγχου στις καπιταλιστικές επιχειρήσεις, το βιβλίο εξετάζει τις προσπάθειες των εργαζομένων να εγκαθιδρύσουν συλλογικό έλεγχο στα μέσα παραγωγής και στις εργασιακές διαδικασίες, μέσα από τόσο ιστορικά όσο και σύγχρονα παραδείγματα. Στο επίκεντρο της μελέτης βρίσκεται η αντίσταση στην Kazova, η οποία ξεκίνησε το 2013, και η πορεία της από την κατάληψη έως την αναδιοργάνωση της παραγωγής και την εμπειρία της αυτοδιαχείρισης.
Το πρώτο μέρος του βιβλίου εξετάζει το ζήτημα της αυτοδιαχείρισης στο πλαίσιο των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής και της οργάνωσης της εργασιακής διαδικασίας. Παράλληλα με τις έννοιες της αλλοτρίωσης, της διοίκησης και του ελέγχου, της κατάληψης και της αυτοδιαχείρισης, η μελέτη εξετάζει τις συζητήσεις που εκτείνονται από τον ουτοπικό σοσιαλισμό έως τον μαρξισμό, καθώς και τον τεϊλορισμό, τον φορντισμό και τους μετασχηματισμούς στην καπιταλιστική οργάνωση της εργασίας. Έτσι, η εργατική αυτοδιαχείριση τοποθετείται όχι απλώς ως μια μορφή οργάνωσης που εμφανίζεται σε συγκεκριμένες επιχειρήσεις, αλλά ως ένα ιστορικό ζήτημα που αναπτύσσεται απέναντι στη διοίκηση και τον έλεγχο του κεφαλαίου επί της παραγωγικής διαδικασίας.
Το δεύτερο μέρος τοποθετεί την Kazova σε μια ιστορική συνέχεια με παλαιότερες εμπειρίες κατάληψης και αυτοδιαχείρισης στην Τουρκία. Μετά την εξέταση των καταλήψεων των εργοστασίων Derby και Singer, αναλύονται οι εμπειρίες αυτοδιαχείρισης στο Alpagut και το Yeni Çeltek, ενώ οι αγώνες στην Τουρκία συνδέονται με τις ανακτημένες από τους εργαζομένους επιχειρήσεις στην Αργεντινή και με παρόμοιες εμπειρίες στη Βραζιλία και σε άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής. Αυτή η ιστορική μεταβίβαση έχει σημασία και για την Kazova: το βιβλίο υπογραμμίζει ιδιαίτερα την επίδραση της εμπειρίας του Alpagut στον προσανατολισμό των εργαζομένων της Kazova προς την κατάληψη και την αυτοδιαχείριση.
Το τρίτο μέρος, που αποτελεί τον εμπειρικό πυρήνα του βιβλίου, εξετάζει λεπτομερώς τη διαδικασία οργάνωσης, αντίστασης, κατάληψης και μετάβασης στην αυτοδιαχείριση στην Kazova Tekstil. Η επίδραση των κινητοποιήσεων του Πάρκου Γκεζί στην αντίσταση, η συγκρότηση του Συνεταιρισμού Diren Kazova, η στάση των συνδικάτων, ο ρόλος του Τύπου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και οι πολιτιστικές και καλλιτεχνικές δραστηριότητες που αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκεια της αντίστασης εξετάζονται ως διαφορετικές διαστάσεις αυτής της διαδικασίας. Η μελέτη δεν περιορίζει την εμπειρία της Kazova στη συνέχιση της παραγωγής χωρίς αφεντικά, αλλά στρέφει επίσης την προσοχή στην προσπάθεια των εργαζομένων να μετασχηματίσουν, μαζί με τις εργασιακές σχέσεις, την καθημερινή και πολιτιστική ζωή.
Ο Acar επίσης δεν αφήνει έξω από τη συζήτηση τις εσωτερικές αντιφάσεις και τα όρια της αυτοδιαχείρισης. Το βιβλίο εξετάζει πώς οι διαφωνίες που εμφανίστηκαν μεταξύ των εργαζομένων της Kazova οδήγησαν στη διάσπαση της εμπειρίας σε δύο οργανώσεις: τον Συνεταιρισμό Diren Kazova και τη Συλλογικότητα Κλωστοϋφαντουργίας Özgür Kazova. Παρ’ όλα αυτά, επισημαίνεται ότι και στις δύο οργανώσεις συνεχίστηκε η αναζήτηση μορφών οργάνωσης βασισμένων στην κοινή ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής, στην αμοιβαία λογοδοσία μεταξύ των εργαζομένων, στη δημοκρατική διοίκηση και στην αλληλεγγύη. Παράλληλα, επισημαίνεται ο κίνδυνος οι ανταγωνιστικές πιέσεις της καπιταλιστικής αγοράς να ωθήσουν τις αυτοδιαχειριζόμενες επιχειρήσεις ξανά προς τη λογική των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής.
Υπό αυτή την έννοια, το Çalışma Hayatında Özyönetim Deneyimleri: Kazova Örneği αποτελεί μία από τις σημαντικές μελέτες που συνδέουν άμεσα την ιστορική παρακαταθήκη του εργατικού ελέγχου και της αυτοδιαχείρισης στην Τουρκία με μια σύγχρονη εμπειρία. Προσεγγίζει την Kazova όχι απλώς ως μια εργοστασιακή αντίσταση, αλλά ως μια προσπάθεια δημιουργίας μιας εναλλακτικής στις καπιταλιστικές εργασιακές σχέσεις μέσω της κατάληψης, της κοινής ιδιοκτησίας, της συλλογικής παραγωγής, της δημοκρατικής διοίκησης και της αλληλεγγύης. Αναδεικνύοντας παράλληλα τις εσωτερικές διαιρέσεις της Kazova και τις πιέσεις της αγοράς, το βιβλίο επιτρέπει την αξιολόγηση όχι μόνο των δυνατοτήτων της αυτοδιαχείρισης, αλλά και των οργανωτικών και δομικών προβλημάτων που αυτή αντιμετωπίζει.