{"id":2398,"date":"2026-09-18T12:35:24","date_gmt":"2026-09-18T12:35:24","guid":{"rendered":"https:\/\/iscidenetimi.net\/?p=2398"},"modified":"2026-09-18T12:35:25","modified_gmt":"2026-09-18T12:35:25","slug":"commoning-labour-and-democracy-at-work","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iscidenetimi.net\/?p=2398","title":{"rendered":"Commoning Labour and Democracy at Work"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dario Azzellini ve Marcelo Vieta, <em>Commoning Labour and Democracy at Work: When Workers Take Over<\/em>, Abingdon\/New York: Routledge, 2026, 329 s. ISBN: 978-1-041-08150-0.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Commoning Labour and Democracy at Work: When Workers Take Over<\/em>, <strong>i\u015f\u00e7i denetimi, \u00f6zy\u00f6netim ve i\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan geri kazan\u0131lm\u0131\u015f i\u015fletmeleri (worker-recuperated enterprises \u2013 WREs)<\/strong> k\u00fcresel ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 bir perspektiften ele alan kapsaml\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma. Dario Azzellini ve Marcelo Vieta, yirmi y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n ara\u015ft\u0131rma ve saha deneyimlerinden hareketle, kriz, iflas veya kapanma s\u00fcre\u00e7lerindeki i\u015fletmelerin i\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan devral\u0131narak kooperatif ya da ba\u015fka demokratik \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imleri alt\u0131nda yeniden faaliyete ge\u00e7irilmesini inceliyor. Kitap bu deneyimleri yaln\u0131zca i\u015fletmeleri ve istihdam\u0131 koruma giri\u015fimleri olarak de\u011fil, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n kendi emekleri ve \u00fcretken kapasiteleri \u00fczerinde yeniden denetim kurduklar\u0131 \u00f6zy\u00f6netim pratikleri olarak de\u011ferlendiriyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kitab\u0131n kavramsal \u00e7er\u00e7evesinin merkezinde <strong>autogesti\u00f3n, i\u015f\u00e7i denetimi ve \u201cemek m\u00fc\u015fterekleri\u201d (labour commons)<\/strong> bulunuyor. Yazarlar i\u015f\u00e7i kat\u0131l\u0131m\u0131, i\u015f\u00e7i denetimi ve i\u015f\u00e7i \u00f6zy\u00f6netimi aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131 tart\u0131\u015f\u0131rken, geri kazan\u0131lm\u0131\u015f i\u015fletmeleri kapitalist i\u015fletmenin hiyerar\u015fik emek ili\u015fkilerini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme potansiyeli ta\u015f\u0131yan pratikler olarak ele al\u0131yor. Bu \u00e7er\u00e7evede ortak m\u00fclkiyet tek ba\u015f\u0131na yeterli g\u00f6r\u00fclm\u00fcyor; karar alma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn, \u00fcretim bilgisinin, emek s\u00fcrecinin ve \u00fcretimin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan kolektif bi\u00e7imde denetlenmesi \u00f6nem kazan\u0131yor. <em>Commoning<\/em> kavram\u0131 ise bu kolektif denetimin s\u00fcrekli olarak \u00fcretilmesini ve yeniden \u00fcretilmesini ifade eden daha geni\u015f bir toplumsal s\u00fcre\u00e7 olarak kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nemli \u00f6zelliklerinden biri, bu teorik tart\u0131\u015fmay\u0131 <strong>d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki \u00e7ok say\u0131da geri kazan\u0131lm\u0131\u015f i\u015fletme deneyimiyle<\/strong> birlikte y\u00fcr\u00fctmesi. Arjantin, Brezilya, Uruguay ve Venezuela\u2019dan ba\u015flayarak \u0130talya, Fransa, Yunanistan, eski Yugoslavya \u00fclkeleri, T\u00fcrkiye, M\u0131s\u0131r, Kanada ve ABD\u2019ye uzanan geni\u015f bir co\u011frafya inceleniyor. Officine Zero, RiMaflow, GKN, SCOP-TI (eski Fralib), Fabrique du Sud, Vio.Me, Jugoremedija, ITAS, Dita, Kazova ve New Era Windows gibi deneyimler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla i\u015f\u00e7ilerin i\u015fletmeleri hangi ko\u015fullarda devrald\u0131klar\u0131, \u00fcretimi nas\u0131l yeniden \u00f6rg\u00fctledikleri ve sendikalar, devlet, yerel topluluklar ve dayan\u0131\u015fma ekonomisi a\u011flar\u0131yla nas\u0131l ili\u015fkiler kurduklar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 bi\u00e7imde ele al\u0131n\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Azzellini ve Vieta ayn\u0131 zamanda <strong>\u00f6zy\u00f6netimin \u00e7eli\u015fkilerini ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131<\/strong> tart\u0131\u015f\u0131yor. \u0130\u015f\u00e7ilerin patronun do\u011frudan denetimini ortadan kald\u0131rmas\u0131, geri kazan\u0131lm\u0131\u015f i\u015fletmeleri otomatik olarak kapitalist piyasa ili\u015fkilerinin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karm\u0131yor. Rekabet, finansman sorunlar\u0131, devletle kurulan \u00e7eli\u015fkili ili\u015fkiler, sendikalarla ili\u015fkiler ve toplumsal cinsiyet ile yeniden \u00fcretici emek sorunlar\u0131 \u00f6zy\u00f6netimli i\u015fletmelerin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 gerilimler aras\u0131nda yer al\u0131yor. Yazarlar\u0131n geri kazan\u0131lm\u0131\u015f i\u015fletmelerin \u201cikili ger\u00e7ekli\u011fi\u201d olarak ele ald\u0131\u011f\u0131 bu durum, \u00f6zy\u00f6netimi tamamlanm\u0131\u015f bir modelden ziyade, mevcut ekonomik ili\u015fkiler i\u00e7erisinde farkl\u0131 \u00fcretim ve \u00e7al\u0131\u015fma ili\u015fkileri geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fan a\u00e7\u0131k ve \u00e7eli\u015fkili bir s\u00fcre\u00e7 olarak de\u011ferlendirmelerini sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kitab\u0131n \u00f6zg\u00fcn katk\u0131lar\u0131ndan biri de geri kazan\u0131lm\u0131\u015f i\u015fletmelerde <strong>eme\u011fin kendisinin nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015febildi\u011fini<\/strong> incelemesi. Yatayla\u015fan \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131lar, demokratik karar alma, daha e\u015fitlik\u00e7i ili\u015fkiler, g\u00f6revlerin rotasyonu ve \u00fcretim bilgisinin payla\u015f\u0131lmas\u0131 yoluyla i\u015f\u00e7iler yaln\u0131zca i\u015fletmenin y\u00f6netimini \u00fcstlenmekle kalm\u0131yor, kolektif bi\u00e7imde \u00e7al\u0131\u015fma ve \u00fcretimi \u00f6rg\u00fctleme kapasiteleri de geli\u015ftiriyorlar. Bu s\u00fcre\u00e7 \u201ccommoning\u201d arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kolektif \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 \u00f6\u011frenme ve yabanc\u0131la\u015fman\u0131n k\u0131smen a\u015f\u0131lmas\u0131yla ili\u015fkilendiriliyor. B\u00f6ylece temel mesele, i\u015fletmenin hukuki m\u00fclkiyetinden <strong>emek s\u00fcrecinin ve \u00fcretim bilgisinin fiil\u00ee denetimine<\/strong> do\u011fru geni\u015fliyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Commoning Labour and Democracy at Work<\/em>, bu y\u00f6nleriyle <strong>i\u015f\u00e7i denetimi ve \u00f6zy\u00f6netimi i\u015fletmenin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00f6tesine ta\u015f\u0131yarak emek m\u00fc\u015fterekleri ve daha geni\u015f dayan\u0131\u015fma a\u011flar\u0131yla ili\u015fkilendiren<\/strong> \u00f6nemli bir kaynak olu\u015fturuyor. Geri kazan\u0131lm\u0131\u015f i\u015fletmelerin yerel topluluklar, sendikalar, toplumsal hareketler ve di\u011fer kooperatiflerle geli\u015ftirdikleri ili\u015fkiler \u00fczerinden, tekil \u00f6zy\u00f6netimli i\u015fletmelerden daha geni\u015f dayan\u0131\u015fma ekonomileri ve m\u00fc\u015fterekle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerine uzanan olanaklar\u0131 tart\u0131\u015f\u0131yor. B\u00f6ylece i\u015f\u00e7i denetimini yaln\u0131zca \u201ci\u015fletmeyi kim y\u00f6netiyor?\u201d sorusuyla de\u011fil, <strong>eme\u011fin, \u00fcretim bilgisinin ve \u00fcretimin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n nas\u0131l m\u00fc\u015fterekle\u015ftirilebilece\u011fi ve demokratik bi\u00e7imde denetlenebilece\u011fi<\/strong> sorusuyla birlikte ele al\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dario Azzellini ve Marcelo Vieta, Commoning Labour and Democracy at Work: When Workers Take Over, Abingdon\/New York: Routledge, 2026, 329 s.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2399,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"disabled","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[70,68,80],"tags":[],"class_list":["post-2398","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-empresas-recuperadas","category-isci-denetimi","category-kaynaklar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2398","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2398"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2398\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2400,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2398\/revisions\/2400"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2399"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2398"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2398"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2398"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}