{"id":2332,"date":"2026-09-17T22:30:25","date_gmt":"2026-09-17T22:30:25","guid":{"rendered":"https:\/\/iscidenetimi.net\/?p=2332"},"modified":"2026-09-17T22:30:25","modified_gmt":"2026-09-17T22:30:25","slug":"algorithms-of-resistance","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iscidenetimi.net\/?p=2332","title":{"rendered":"Algorithms of Resistance"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tiziano Bonini ve Emiliano Trer\u00e9, <em>Algorithms of Resistance: The Everyday Fight against Platform Power<\/em>, Cambridge, MA\/London: The MIT Press, 2024, 256 s. ISBN: 978-0-262-54742-0.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tiziano Bonini ve Emiliano Trer\u00e9\u2019nin <em>Algorithms of Resistance<\/em> kitab\u0131, <strong>dijital platformlar\u0131n algoritmik g\u00fcc\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ve i\u015f\u00e7ilerin geli\u015ftirdi\u011fi g\u00fcndelik direni\u015f bi\u00e7imlerini<\/strong> inceler. Platformlar\u0131n veri toplama, s\u0131n\u0131fland\u0131rma, g\u00f6zetim ve algoritmik karar verme yoluyla giderek daha asimetrik bir g\u00fc\u00e7 kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul eden yazarlar, bu s\u00fcre\u00e7te insanlar\u0131n yaln\u0131zca pasif bi\u00e7imde algoritmalar taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karlar. Kitab\u0131n temel sorusu, platformlar\u0131n sahip oldu\u011fu b\u00fcy\u00fck teknolojik ve ekonomik g\u00fc\u00e7 kar\u015f\u0131s\u0131nda insanlar\u0131n hangi faillik ve direni\u015f bi\u00e7imlerini geli\u015ftirebildi\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kitab\u0131n merkezindeki kavramlardan biri <strong>\u201calgoritmik faillik\u201d (algorithmic agency)<\/strong> kavram\u0131d\u0131r. Bonini ve Trer\u00e9 bunu, insanlar\u0131n algoritmalar\u0131n \u00fcretti\u011fi sonu\u00e7lar\u0131 kendi ihtiya\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda etkilemeye y\u00f6nelik d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcmsel kapasiteleri olarak tan\u0131mlarlar. Algoritmik altyap\u0131lar insanlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 bi\u00e7imlendirirken insanlar da bu sistemlerin nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenir, onlar\u0131 kendi ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda kullanmaya, a\u015fmaya veya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bununla birlikte yazarlar, faillik ile g\u00fc\u00e7 aras\u0131nda ayr\u0131m yaparak bu g\u00fcndelik pratikleri romantikle\u015ftirmezler: kullan\u0131c\u0131lar\u0131n algoritmalar\u0131 etkileyebilmesi, platformlarla aralar\u0131ndaki yap\u0131sal g\u00fc\u00e7 e\u015fitsizli\u011finin ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kitap bu yakla\u015f\u0131m\u0131 <strong>gig ekonomisi, k\u00fclt\u00fcrel \u00fcretim ve siyasal faaliyet<\/strong> olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 alanda inceler. \u0130\u015f\u00e7i denetimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zellikle \u00f6nemli olan \u201cGaming the Boss\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fc, Uber ve Lyft s\u00fcr\u00fcc\u00fclerinden Deliveroo gibi yemek da\u011f\u0131t\u0131m platformlar\u0131n\u0131n kuryelerine kadar platform i\u015f\u00e7ilerinin algoritmik y\u00f6netime kar\u015f\u0131 geli\u015ftirdikleri bireysel ve kolektif pratiklere odaklan\u0131r. Hindistan, \u00c7in, Meksika, \u0130talya ve \u0130spanya\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilen saha ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ve g\u00f6r\u00fc\u015fmeler, i\u015f\u00e7ilerin algoritmalar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imlerini anlamaya, gelirlerini ve \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek i\u00e7in sistemin a\u00e7\u0131klar\u0131ndan yararlanmaya ve birbirleriyle bilgi payla\u015fmaya y\u00f6nelik \u00e7e\u015fitli taktikler geli\u015ftirdi\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu g\u00fcndelik pratikler ayn\u0131 zamanda <strong>kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131mla\u015fma, dayan\u0131\u015fma ve kolektif \u00f6rg\u00fctlenmenin geli\u015febilece\u011fi ili\u015fkiler<\/strong> yarat\u0131r. Kitab\u0131n giri\u015findeki Deliveroo kuryesi Stefano \u00f6rne\u011finde, i\u015f\u00e7inin algoritmik puanlama ve vardiya da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 \u00fczerindeki etkisini di\u011fer kuryelerle kurdu\u011fu WhatsApp grubu arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla anlamaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u0130\u015f\u00e7iler burada algoritman\u0131n nas\u0131l i\u015fledi\u011fine ili\u015fkin bilgilerini payla\u015fmakta ve onun denetimini a\u015fmaya y\u00f6nelik taktikleri birbirlerinden \u00f6\u011frenmektedir. B\u00f6ylece dijital ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 yaln\u0131zca platformlar\u0131n i\u015f\u00e7ileri y\u00f6netmesinin de\u011fil, i\u015f\u00e7ilerin bilgi payla\u015f\u0131m\u0131 ve dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n da altyap\u0131s\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bonini ve Trer\u00e9 bu pratikleri <strong>algoritmik direni\u015fin g\u00fcndelik bi\u00e7imleri<\/strong> olarak ele al\u0131rlar. Direni\u015fi yaln\u0131zca a\u00e7\u0131k grevler, protestolar veya \u00f6rg\u00fctl\u00fc siyasal eylemlerle s\u0131n\u0131rlamaz; algoritmalar\u0131n etkilerini azaltmaya, onlar\u0131n i\u015fleyi\u015fini de\u011fi\u015ftirmeye veya algoritmik sistemleri farkl\u0131 ama\u00e7lar do\u011frultusunda kullanmaya y\u00f6nelik daha \u00f6rt\u00fck ve g\u00fcndelik eylemleri de bu \u00e7er\u00e7evede de\u011ferlendirirler. Bu do\u011frultuda algoritmalar hem kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lan bir iktidar mekanizmas\u0131 hem de belirli durumlarda direni\u015f i\u00e7in kullan\u0131labilecek bir ara\u00e7 olabilir: yazarlar\u0131n ayr\u0131m\u0131yla, <strong>algoritmalara kar\u015f\u0131 direni\u015f ile algoritmalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla direni\u015f<\/strong> birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu a\u00e7\u0131dan <em>Algorithms of Resistance<\/em>, <strong>dijital emek \u00fczerindeki algoritmik denetim ile i\u015f\u00e7ilerin g\u00fcndelik kar\u015f\u0131 koyma, dayan\u0131\u015fma ve kolektif \u00f6rg\u00fctlenme pratikleri aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi<\/strong> anlamak i\u00e7in \u00f6nemli bir kaynakt\u0131r. Kitap, platform iktidar\u0131n\u0131n opak ve son derece asimetrik niteli\u011fini g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmadan, bu iktidar\u0131n hi\u00e7bir zaman tamamen s\u00fcrt\u00fcnmesiz i\u015flemedi\u011fini g\u00f6sterir. Platform i\u015f\u00e7ilerinin algoritmalar\u0131 anlamaya ve etkilemeye y\u00f6nelik k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli pratiklerinden kolektif eylem bi\u00e7imlerine uzanan s\u00fcre\u00e7, dijital \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131nda i\u015f\u00e7i failli\u011finin ve demokratik denetim olanaklar\u0131n\u0131n hangi ko\u015fullarda ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fini tart\u0131\u015fmak i\u00e7in \u00f6nemli bir zemin sunar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tiziano Bonini ve Emiliano Trer\u00e9, Algorithms of Resistance: The Everyday Fight against Platform Power, Cambridge, MA\/London: The MIT Press, 2024, 256 s.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2333,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"disabled","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[74,80],"tags":[],"class_list":["post-2332","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dijital-emek-ve-dayanisma","category-kaynaklar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2332","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2332"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2332\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2334,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2332\/revisions\/2334"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2332"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2332"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2332"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}