{"id":2264,"date":"2026-09-17T20:46:28","date_gmt":"2026-09-17T20:46:28","guid":{"rendered":"https:\/\/iscidenetimi.net\/?p=2264"},"modified":"2026-09-17T20:46:29","modified_gmt":"2026-09-17T20:46:29","slug":"reclaiming-digital-sovereignty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iscidenetimi.net\/?p=2264","title":{"rendered":"Reclaiming Digital Sovereignty"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cecilia Rikap, C\u00e9dric Durand, Edemilson Paran\u00e1, Paolo Gerbaudo ve Paris Marx, <em>Reclaiming Digital Sovereignty: A roadmap to build a digital stack for people and the planet<\/em>, Democratic and Ecological Digital Sovereignty Coalition, 2024, 20 s.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Reclaiming Digital Sovereignty<\/em>, <strong>dijital egemenli\u011fi devletlerin teknolojik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan ibaret g\u00f6rmeyerek, toplumlar\u0131n kulland\u0131klar\u0131 dijital teknolojilerin \u00fcretimi, altyap\u0131s\u0131 ve i\u015fleyi\u015fi \u00fczerinde demokratik denetim kurabilme kapasitesi olarak<\/strong> ele alan kolektif bir politika belgesidir. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131, dijital ekonominin giderek az say\u0131da b\u00fcy\u00fck teknoloji \u015firketinin kontrol\u00fcnde yo\u011funla\u015fmas\u0131d\u0131r. Bulut altyap\u0131lar\u0131, veri merkezleri, platformlar, yapay zek\u00e2, yaz\u0131l\u0131m, veri ve bilgi \u00fczerindeki bu yo\u011funla\u015fma, toplumlar\u0131 ve kamu kurumlar\u0131n\u0131 Big Tech \u015firketlerine ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getirmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Belgenin merkezinde \u201cdigital stack\u201d kavram\u0131 bulunur. Bu kavram, denizalt\u0131 kablolar\u0131, veri merkezleri ve bilgisayar donan\u0131m\u0131 gibi maddi altyap\u0131lardan yaz\u0131l\u0131m, kod, veri ve dijital platformlara kadar dijital hizmetlerin \u00fcretilmesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan farkl\u0131 katmanlar\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc ifade eder. Yazarlar, <strong>demokratik dijital egemenli\u011fin yaln\u0131zca alternatif platformlar geli\u015ftirmekle de\u011fil, dijital altyap\u0131n\u0131n farkl\u0131 katmanlar\u0131n\u0131n kamusal ve demokratik bi\u00e7imde yeniden \u00f6rg\u00fctlenmesiyle m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini<\/strong> savunur. Bu do\u011frultuda kamusal veri merkezleri ve bulut altyap\u0131lar\u0131, kamusal arama motorlar\u0131 ve di\u011fer evrensel platformlar, \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m, a\u00e7\u0131k protokoller ve kamusal bir dijital hizmetler ekosistemi \u00f6nerilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nemli bir boyutu veri ve bilginin kontrol\u00fcne ili\u015fkindir. B\u00fcy\u00fck teknoloji \u015firketlerinin g\u00fcc\u00fc yaln\u0131zca \u015firket m\u00fclkiyetinden veya piyasa paylar\u0131ndan de\u011fil, <strong>toplumsal olarak \u00fcretilen veri, bilgi ve bilimsel birikimi kendi denetimleri alt\u0131nda yo\u011funla\u015ft\u0131rmalar\u0131ndan<\/strong> kaynaklanmaktad\u0131r. Belge bu durumu \u201centelekt\u00fcel tekeller\u201d sorunu \u00e7er\u00e7evesinde ele al\u0131r ve kolektif olarak \u00fcretilen verilerin kamu yarar\u0131na kullan\u0131lmas\u0131n\u0131, kamu taraf\u0131ndan finanse edilen ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na eri\u015fimin g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131 ve kamu hizmetleri s\u0131ras\u0131nda \u00fcretilen verilerin \u00f6zel \u015firketlerin m\u00fclkiyetinde kalmas\u0131n\u0131n engellenmesini savunur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Belge dijital egemenlik tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 do\u011frudan emek sorunuyla da ili\u015fkilendirir. Dijital hizmetlerin ve yapay zek\u00e2n\u0131n geli\u015ftirilmesinin programc\u0131lar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte veri ve platform i\u015f\u00e7ilerinin eme\u011fine dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan yazarlar, <strong>algoritmik y\u00f6netimin i\u015f\u00e7ilerin temel haklar\u0131n\u0131 ihlal eden bi\u00e7imlerinin yasaklanmas\u0131n\u0131, veri i\u015f\u00e7ilerinin \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131ndan ana \u015firketlerin sorumlu tutulmas\u0131n\u0131 ve dijital emek alan\u0131nda uluslararas\u0131 toplu pazarl\u0131k mekanizmalar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesini<\/strong> \u00f6nerir. B\u00f6ylece dijital teknolojilerin demokratikle\u015ftirilmesi, yaln\u0131zca kullan\u0131c\u0131lar\u0131n veri haklar\u0131yla de\u011fil, teknolojinin \u00fcretiminde ve kullan\u0131m\u0131nda yer alan i\u015f\u00e7ilerin haklar\u0131 ve \u00f6zerkli\u011fiyle birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yazarlar dijital egemenli\u011fi ulusal bir teknolojik rekabet projesi olarak da g\u00f6rmezler. Bunun yerine <strong>kamusal dijital altyap\u0131lar\u0131n uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011fi temelinde geli\u015ftirilmesini ve dijital egemenli\u011fin ekolojik bir enternasyonalizmle birle\u015ftirilmesini<\/strong> savunurlar. Yapay zek\u00e2 modellerinin, veri merkezlerinin ve di\u011fer dijital altyap\u0131lar\u0131n enerji, su, mineral ve donan\u0131m gereksinimleri hesaba kat\u0131larak teknolojik geli\u015fmenin toplumsal yarar kadar ekolojik etkiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi ileri s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bu yakla\u015f\u0131m, ABD ve \u00c7in merkezli \u015firketler aras\u0131ndaki teknolojik rekabete alternatif olarak uluslararas\u0131 ve ticari olmayan kamusal dijital altyap\u0131lar\u0131n geli\u015ftirilmesini \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu y\u00f6nleriyle <em>Reclaiming Digital Sovereignty<\/em>, <strong>dijital ekonomiye alternatif aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 tek tek platformlar\u0131n m\u00fclkiyet bi\u00e7iminin \u00f6tesine ta\u015f\u0131yarak veri, yaz\u0131l\u0131m, bulut sistemleri, veri merkezleri ve dijital altyap\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn demokratik denetimi sorununa geni\u015fleten bir \u00e7al\u0131\u015fma<\/strong> niteli\u011findedir. Kamusal altyap\u0131, \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m, kolektif veri, emek haklar\u0131, ekolojik s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ve uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011fini ayn\u0131 \u00e7er\u00e7evede ele almas\u0131, belgeyi dijital dayan\u0131\u015fma ekonomileri ve demokratik dijital egemenlik tart\u0131\u015fmalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir g\u00fcncel kaynak haline getirir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cecilia Rikap, C\u00e9dric Durand, Edemilson Paran\u00e1, Paolo Gerbaudo ve Paris Marx, Reclaiming Digital Sovereignty: A roadmap to build a digital stack for people and the planet, Democratic and Ecological Digital Sovereignty Coalition, 2024, 20 s.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2265,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"disabled","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[74,80],"tags":[],"class_list":["post-2264","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dijital-emek-ve-dayanisma","category-kaynaklar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2264","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2264"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2264\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2266,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2264\/revisions\/2266"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2265"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2264"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2264"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2264"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}