{"id":1854,"date":"2026-09-14T19:08:09","date_gmt":"2026-09-14T19:08:09","guid":{"rendered":"https:\/\/iscidenetimi.net\/?p=1854"},"modified":"2026-09-15T12:58:42","modified_gmt":"2026-09-15T12:58:42","slug":"kitap-yeni-nesil-kooperatifler-topluluk-aidiyet-ve-yer-temellilik-derya-nizam","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iscidenetimi.net\/?p=1854","title":{"rendered":"Yeni Nesil Kooperatifler"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Derya Nizam, <em>Yeni Nesil Kooperatifler: Topluluk, Aidiyet ve Yer-Temellilik<\/em>, \u0130stanbul: O\u011flak Yay\u0131nlar\u0131, 2021, 208 s. ISBN: 978-625-413-004-5.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Derya Nizam\u2019\u0131n <em>Yeni Nesil Kooperatifler: Topluluk, Aidiyet ve Yer-Temellilik<\/em> kitab\u0131, <strong>d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 co\u011frafyalar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan yeni kooperatifle\u015fme deneyimlerini topluluk, aidiyet, kat\u0131l\u0131m ve yer-temellilik eksenlerinde inceleyen sosyolojik bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r<\/strong>. Kooperatiflerin yeniden canlanmas\u0131na ili\u015fkin g\u00fcncel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 bir araya getiren Nizam, \u201cyeni nesil kooperatifler\u201di belirli bir \u00f6rg\u00fctsel bi\u00e7im veya faaliyet alan\u0131yla tan\u0131mlamak yerine, mevcut toplumsal, ekonomik ve \u00e7evresel sorunlara yenilik\u00e7i \u00e7\u00f6z\u00fcmler geli\u015ftiren ve tabandan \u015fekillenen bir hareketin par\u00e7alar\u0131 olarak ele al\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131mda kooperatif, yaln\u0131zca \u00fcyelerine ekonomik fayda sa\u011flayan bir i\u015fletme de\u011fil, ayn\u0131 zamanda topluluk ve aidiyet ili\u015fkilerinin kuruldu\u011fu toplumsal bir \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kitap, <strong>topluluk kooperatifleri, \u00e7ok-payda\u015fl\u0131 kooperatifler, \u00e7evre kooperatifleri, sosyal kooperatifler, kad\u0131n kooperatifleri ve g\u0131da kooperatifleri<\/strong> \u00fczerinden yeni kooperatif\u00e7ili\u011fin farkl\u0131 bi\u00e7imlerini inceler. D\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinden ara\u015ft\u0131rmalara dayanan bu b\u00f6l\u00fcmlerde kooperatiflerin yoksulluk ve k\u0131rsal kalk\u0131nmadan sosyal hizmetlere, toplumsal cinsiyet e\u015fitsizliklerinden \u00e7evre y\u00f6netimine ve alternatif g\u0131da sistemlerine kadar farkl\u0131 sorunlara nas\u0131l yan\u0131t verdi\u011fi tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r. B\u00f6ylece yeni nesil kooperatif\u00e7ilik, yaln\u0131zca ortaklar\u0131n ekonomik \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 \u00f6rg\u00fctleyen bir model olarak de\u011fil, <strong>yerel topluluklar\u0131n kendi ihtiya\u00e7lar\u0131na kolektif \u00e7\u00f6z\u00fcmler geli\u015ftirmesini sa\u011flayabilecek bir toplumsal \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imi<\/strong> olarak de\u011ferlendirilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nemli eksenlerinden biri <strong>demokrasi, kat\u0131l\u0131m, dayan\u0131\u015fma, otonomi ve \u00f6zy\u00f6netim ile kooperatifle\u015fme aras\u0131ndaki ili\u015fkidir<\/strong>. \u00d6zellikle \u00e7ok-payda\u015fl\u0131 kooperatifler; \u00fcretici, t\u00fcketici, i\u015f\u00e7i, uzman, g\u00f6n\u00fcll\u00fc ve farkl\u0131 kurumlar\u0131 ortak ama\u00e7lar etraf\u0131nda bulu\u015fturan yap\u0131lar olarak ele al\u0131n\u0131rken, \u00f6rg\u00fctlenme hakk\u0131, i\u015fbirli\u011fi, yard\u0131mla\u015fma, dayan\u0131\u015fma, otonomi ve \u00f6zy\u00f6netim gibi de\u011ferlerin bu \u00f6rg\u00fctlenmelerin geli\u015fmesindeki \u00f6nemi vurgulan\u0131r. Topluluk ve \u00e7evre kooperatiflerinde ise yerel topluluklar\u0131n karar s\u00fcre\u00e7lerine kat\u0131lmas\u0131 ve kendi ya\u015fam alanlar\u0131 \u00fczerinde s\u00f6z sahibi olmas\u0131, yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya y\u00f6netim modellerine kar\u015f\u0131 <strong>yerel ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 y\u00f6netim bi\u00e7imlerinin geli\u015ftirilmesi<\/strong> a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem kazan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nizam, bununla birlikte <strong>kooperatif bi\u00e7iminin kendili\u011finden demokratik, e\u015fitlik\u00e7i veya kapitalist ili\u015fkilerin d\u0131\u015f\u0131nda bir \u00f6rg\u00fctlenme yaratmad\u0131\u011f\u0131n\u0131<\/strong> da g\u00f6sterir. Kad\u0131n kooperatifleri \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmalar toplumsal cinsiyet, s\u0131n\u0131f ve di\u011fer e\u015fitsizliklerin kooperatiflerin i\u00e7inde yeniden \u00fcretilebilece\u011fine; g\u0131da kooperatifleri \u00fczerine \u00f6rnekler kat\u0131l\u0131m ve toplumsal kapsay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131na; tar\u0131m kooperatifleri ise neoliberal politikalar\u0131n, finansalla\u015fman\u0131n ve ticarile\u015fmenin kooperatif yap\u0131lar\u0131n\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilece\u011fine i\u015faret eder. Bu nedenle kitap, kooperatifleri \u015firketlerin kar\u015f\u0131s\u0131na yerle\u015ftirilen homojen bir alternatif olarak de\u011ferlendirmek yerine, <strong>ekonomik \u00e7\u0131karlarla toplumsal de\u011ferler aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin ve gerilimlerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmeler<\/strong> olarak inceler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kitab\u0131n son b\u00f6l\u00fcmleri bu tart\u0131\u015fmay\u0131 <strong>kooperatifle\u015fmede toplumsal de\u011ferlerin belirleyici rol\u00fcne<\/strong> ta\u015f\u0131r. Aidiyet, g\u00fcven ve dayan\u0131\u015fma, ortaklar\u0131n yaln\u0131zca ekonomik fayda aray\u0131\u015f\u0131yla hareket etmesini engelleyen ve kooperatif toplulu\u011funun s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flayan temel ba\u011flar olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kar. Farkl\u0131 \u00f6rnekler ayn\u0131 zamanda kooperatif de\u011ferlerinin piyasa, devlet ve neoliberal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmle kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131nda de\u011fi\u015febildi\u011fini g\u00f6sterir. Nizam\u2019\u0131n yakla\u015f\u0131m\u0131nda yeni nesil kooperatiflerin ay\u0131rt edici potansiyeli, yaln\u0131zca yeni ekonomik faaliyetler yaratmalar\u0131nda de\u011fil, <strong>toplumsal ve \u00e7evresel sorunlara kolektif yan\u0131tlar geli\u015ftirirken alternatif toplumsal ili\u015fkilerin ve de\u011ferlerin olu\u015fmas\u0131na alan a\u00e7malar\u0131nda<\/strong> yatar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Yeni Nesil Kooperatifler<\/em>, bu y\u00f6n\u00fcyle <strong>kooperatifle\u015fmeyi demokratik kolektif \u00f6rg\u00fctlenme ve toplumsal \u00f6zy\u00f6netim tart\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcnmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir kaynak<\/strong> niteli\u011findedir. Kitap do\u011frudan i\u015f\u00e7i denetimi veya i\u015f\u00e7i \u00f6zy\u00f6netimine odaklanmasa da, topluluklar\u0131n kendi ihtiya\u00e7lar\u0131 etraf\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenmesi, karar s\u00fcre\u00e7lerine kat\u0131lmas\u0131, yerel kaynaklar ve toplumsal ya\u015fam \u00fczerinde kolektif kapasite geli\u015ftirmesi ile otonomi ve \u00f6zy\u00f6netim ilkelerini \u00f6ne \u00e7\u0131karmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bu tart\u0131\u015fmalarla g\u00fc\u00e7l\u00fc temas noktalar\u0131 ta\u015f\u0131r. Ayn\u0131 zamanda kooperatifleri idealize etmeyen yakla\u015f\u0131m\u0131, <strong>kooperatif m\u00fclkiyetinin tek ba\u015f\u0131na demokratik kontrol anlam\u0131na gelmedi\u011fini; kooperatiflerin niteli\u011finin kat\u0131l\u0131m, g\u00fc\u00e7 ili\u015fkileri, toplumsal de\u011ferler ve karar alma pratikleri \u00fczerinden de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini<\/strong> g\u00f6stermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zellikle \u00f6nemlidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Derya Nizam, Yeni Nesil Kooperatifler: Topluluk, Aidiyet ve Yer-Temellilik, \u0130stanbul: O\u011flak Yay\u0131nlar\u0131, 2021, 208 s.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1952,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"disabled","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[72,80,76],"tags":[],"class_list":["post-1854","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dayanisma-ekonomisi","category-kaynaklar","category-turkiye"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1854","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1854"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1854\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1953,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1854\/revisions\/1953"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1952"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1854"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1854"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1854"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}