{"id":1829,"date":"2026-09-14T18:24:22","date_gmt":"2026-09-14T18:24:22","guid":{"rendered":"https:\/\/iscidenetimi.net\/?p=1829"},"modified":"2026-09-15T12:53:32","modified_gmt":"2026-09-15T12:53:32","slug":"kitap-kooperatifler-abdullah-aysu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iscidenetimi.net\/?p=1829","title":{"rendered":"Kooperatifler"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Abdullah Aysu, <em>Kooperatifler<\/em>, \u0130stanbul: Yeni \u0130nsan Yay\u0131nevi, 2019, 136 s. ISBN: 978-975-2498-97-6.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Abdullah Aysu\u2019nun <em>Kooperatifler<\/em> kitab\u0131, <strong>T\u00fcrkiye\u2019de \u00f6zellikle tar\u0131msal kooperatif\u00e7ili\u011fin tarihsel geli\u015fimini, mevcut yap\u0131s\u0131n\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli \u00fcreticiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 olanaklar\u0131 ve sorunlar\u0131 ele alan bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r<\/strong>. Kooperatif\u00e7ili\u011fi yaln\u0131zca ekonomik bir i\u015fletme veya pazarlama modeli olarak de\u011ferlendirmeyen Aysu, onu \u00e7ift\u00e7ilerin t\u00fcccarlar, sanayiciler, b\u00fcy\u00fck toprak sahipleri ve giderek g\u00fc\u00e7lenen tar\u0131m-g\u0131da \u015firketleri kar\u015f\u0131s\u0131nda kolektif bi\u00e7imde \u00f6rg\u00fctlenmelerinin bir arac\u0131 olarak ele al\u0131r. Kitab\u0131n temel sorular\u0131ndan biri, kooperatiflerin \u00fcreticilerin ekonomik ve toplumsal \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekten koruyan demokratik \u00f6rg\u00fctlenmelere nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015febilece\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kitap, <strong>kooperatif\u00e7ili\u011fin tarihsel geli\u015fiminden hareket ederek T\u00fcrkiye\u2019deki farkl\u0131 tar\u0131msal kooperatif yap\u0131lar\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131n ge\u00e7irdi\u011fi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri inceler<\/strong>. Tar\u0131m sat\u0131\u015f kooperatifleri ve birlikleri, tar\u0131m kredi kooperatifleri, k\u00f6y kalk\u0131nma ve tar\u0131msal kalk\u0131nma kooperatifleri ile tar\u0131msal \u00fcretici birlikleri ayr\u0131 ayr\u0131 ele al\u0131n\u0131rken, devletin kooperatifler \u00fczerindeki etkisi ve vesayeti de sorgulan\u0131r. K\u00f6y-Koop deneyimi demokratik kooperatif\u00e7ilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zellikle de\u011ferlendirilirken, \u00fcreticilerin karar s\u00fcre\u00e7lerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve yukar\u0131dan \u015fekillendirilen \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imleri ele\u015ftirilir. B\u00f6ylece Aysu, kooperatifin hukuki bi\u00e7iminin tek ba\u015f\u0131na demokratik ve \u00fcretici yanl\u0131s\u0131 bir \u00f6rg\u00fctlenme yaratmaya yetmedi\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n merkezinde <strong>k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli \u00e7ift\u00e7ilerin \u00fcretimden pazarlamaya kadar ekonomik s\u00fcre\u00e7ler \u00fczerinde daha fazla s\u00f6z ve denetim sahibi olmas\u0131<\/strong> bulunur. Aysu, mevcut tar\u0131m ve g\u0131da sisteminde \u00fcretici ile t\u00fcketici aras\u0131na giren arac\u0131 yap\u0131lar\u0131n \u00fcreticinin gelirini azalt\u0131rken t\u00fcketicinin \u00f6dedi\u011fi fiyat\u0131 y\u00fckseltti\u011fini vurgular. Buna kar\u015f\u0131 \u00fcretici ve t\u00fcketici kooperatifleri aras\u0131nda do\u011frudan ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesini; \u00fcreticilerin yaln\u0131zca hammaddenin \u00fcreticisi olarak kalmay\u0131p i\u015fleme, paketleme ve pazarlama a\u015famalar\u0131nda da \u00f6rg\u00fctl\u00fc bi\u00e7imde yer almas\u0131n\u0131 savunur. B\u00f6yle bir yap\u0131, \u00fcreticilerin yaratt\u0131klar\u0131 katma de\u011ferden daha fazla pay alabilmelerinin yan\u0131 s\u0131ra t\u00fcketicilerin de g\u0131dan\u0131n nerede, kim taraf\u0131ndan ve hangi ko\u015fullarda \u00fcretildi\u011fini bilmelerine olanak sa\u011flayabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aysu a\u00e7\u0131s\u0131ndan <strong>her kooperatif kendili\u011finden demokratik veya alternatif de\u011fildir<\/strong>. Kitap boyunca devlet vesayeti alt\u0131nda veya yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya \u00f6rg\u00fctlenen kooperatif\u00e7ilik ile \u00fcreticilerin do\u011frudan kat\u0131l\u0131m\u0131na dayanan demokratik, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131ya \u00f6rg\u00fctlenen kooperatif\u00e7ilik aras\u0131nda belirgin bir ayr\u0131m yap\u0131l\u0131r. \u201cNe Yapmal\u0131?\u201d ve \u201cNas\u0131l Yapmal\u0131?\u201d b\u00f6l\u00fcmlerinde bu yakla\u015f\u0131m somutla\u015ft\u0131r\u0131larak, yerel \u00fcretici \u00f6rg\u00fctlenmelerinden ba\u015flay\u0131p daha \u00fcst \u00f6l\u00e7eklere do\u011fru geli\u015fen demokratik ve federatif bir yap\u0131lanma savunulur. \u00dcyelerin yaln\u0131zca kooperatifin ekonomik faaliyetlerinden yararlanan ki\u015filer de\u011fil, karar alma ve denetim s\u00fcre\u00e7lerinin ger\u00e7ek \u00f6zneleri olmas\u0131 gerekti\u011fi vurgulan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kitapta kooperatif\u00e7ilik ayn\u0131 zamanda <strong>yerel \u00fcretimin, ekolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin ve g\u0131da egemenli\u011finin korunmas\u0131yla ili\u015fkilendirilir<\/strong>. K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7ilerin yerel bilgiye ve \u00fcretim deneyimine dayanan \u00fcretiminin \u015firketle\u015fmi\u015f ve end\u00fcstriyel tar\u0131m kar\u015f\u0131s\u0131ndaki \u00f6nemi tart\u0131\u015f\u0131l\u0131rken, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve ekolojik \u00fcretimin nas\u0131l \u00f6rg\u00fctlenebilece\u011fi de ele al\u0131n\u0131r. Kat\u0131l\u0131mc\u0131 Garanti Sistemleri gibi \u00fcretici ile t\u00fcketici aras\u0131ndaki do\u011frudan g\u00fcven ve denetim ili\u015fkisini g\u00fc\u00e7lendiren uygulamalar bu ba\u011flamda de\u011ferlendirilir. G\u0131da egemenli\u011fi ise yaln\u0131zca sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131daya eri\u015fim meselesi olarak de\u011fil, \u00e7ift\u00e7ilerin neyi ve nas\u0131l \u00fcreteceklerine karar verebilmeleri, \u00fcretim s\u00fcre\u00e7leri \u00fczerindeki denetimlerini korumalar\u0131 ve tar\u0131m politikalar\u0131n\u0131n belirlenmesine kat\u0131lmalar\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 daha geni\u015f bir demokratik sorun olarak ortaya konur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Kooperatifler<\/em>, bu y\u00f6n\u00fcyle <strong>kooperatif\u00e7ili\u011fi k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcreticilerin ekonomik dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde demokratik \u00f6rg\u00fctlenme, kolektif denetim ve ekonomik \u00f6zerklik meselesi olarak tart\u0131\u015fan bir \u00e7al\u0131\u015fma<\/strong> niteli\u011findedir. \u0130\u015f\u00e7i denetimi ve \u00f6zy\u00f6netim tart\u0131\u015fmalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kitab\u0131n \u00f6zellikle a\u015fa\u011f\u0131dan \u00f6rg\u00fctlenme, \u00fcyelerin karar s\u00fcre\u00e7lerine do\u011frudan kat\u0131l\u0131m\u0131, \u00fcretim ve pazarlama \u00fczerinde kolektif denetim ve \u00f6rg\u00fctsel ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k konular\u0131ndaki vurgular\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Aysu\u2019nun yakla\u015f\u0131m\u0131, kooperatiflerin alternatif niteli\u011finin yaln\u0131zca kooperatif m\u00fclkiyetinden de\u011fil, <strong>\u00fcyelerin \u00f6rg\u00fct\u00fcn ve ekonomik faaliyetlerin y\u00f6netiminde ne \u00f6l\u00e7\u00fcde ger\u00e7ek s\u00f6z ve karar sahibi olduklar\u0131ndan<\/strong> kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterirken; demokratik kooperatif\u00e7ili\u011fi g\u0131da egemenli\u011fi, ekolojik \u00fcretim ve \u00fcretici-t\u00fcketici dayan\u0131\u015fmas\u0131yla birlikte d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in kapsaml\u0131 bir \u00e7er\u00e7eve sunar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Abdullah Aysu, Kooperatifler, \u0130stanbul: Yeni \u0130nsan Yay\u0131nevi, 2019, 136 s. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1947,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"disabled","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[72,80,76],"tags":[],"class_list":["post-1829","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dayanisma-ekonomisi","category-kaynaklar","category-turkiye"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1829","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1829"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1829\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1948,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1829\/revisions\/1948"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1947"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1829"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1829"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1829"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}