{"id":1817,"date":"2026-09-14T17:38:24","date_gmt":"2026-09-14T17:38:24","guid":{"rendered":"https:\/\/iscidenetimi.net\/?p=1817"},"modified":"2026-09-15T12:56:33","modified_gmt":"2026-09-15T12:56:33","slug":"kitap-dayanisma-ekonomileri-uretim-ve-bolusume-alternatif-yaklasimlar-aslihan-aykac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iscidenetimi.net\/?p=1817","title":{"rendered":"Dayan\u0131\u015fma Ekonomileri"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Asl\u0131han Ayka\u00e7, <em>Dayan\u0131\u015fma Ekonomileri: \u00dcretim ve B\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcme Alternatif Yakla\u015f\u0131mlar<\/em>, \u0130stanbul: Metis Yay\u0131nlar\u0131, 2018, 280 s. ISBN: 978-605-316-144-8.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Asl\u0131han Ayka\u00e7\u2019\u0131n <em>Dayan\u0131\u015fma Ekonomileri<\/em>, <strong>kapitalist \u00fcretimin k\u00fcreselle\u015fmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fcretim ve b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc dayan\u0131\u015fma temelinde yeniden \u00f6rg\u00fctleyen alternatif ekonomik pratiklerin imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 inceleyen bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r<\/strong>. K\u00fcreselle\u015fmenin \u201cba\u015fka bir se\u00e7enek yok\u201d s\u00f6ylemine kar\u015f\u0131 d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 co\u011frafyalar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan alternatifleri ele alan kitap, bunlar\u0131 kapitalizmin yerine ge\u00e7irilecek tek ve tamamlanm\u0131\u015f bir model olarak de\u011fil, farkl\u0131 toplumsal ve yerel ko\u015fullardan do\u011fan \u00e7o\u011ful \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imleri olarak de\u011ferlendirir. Bu nedenle \u00e7al\u0131\u015fma, gelece\u011fin ideal ekonomik sistemini tarif etmekten \u00e7ok, h\u00e2lihaz\u0131rda geli\u015fmekte olan dayan\u0131\u015fmac\u0131 pratiklerin nas\u0131l i\u015fledi\u011fini ve ne \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc olabildi\u011fini ara\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kitab\u0131n temel hareket noktalar\u0131ndan biri, <strong>kapitalist piyasa ile devlet aras\u0131ndaki ikili\u011fin \u00f6tesinde ekonomik ve toplumsal \u00f6rg\u00fctlenmenin ba\u015fka bi\u00e7imlerinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesidir<\/strong>. Karl Polanyi\u2019nin piyasan\u0131n toplumsal sonu\u00e7lar\u0131 ve \u201cikili hareket\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131ndan hareket eden Ayka\u00e7, piyasan\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 e\u015fitsizlik ve krizlerin yaln\u0131zca devlet m\u00fcdahalesiyle giderilmesine dayanan d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131r. Dayan\u0131\u015fma ekonomileri ise \u00fcretim ile b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc yeniden ili\u015fkilendiren, yerel ihtiya\u00e7lardan ve toplumsal ili\u015fkilerden hareket eden, kat\u0131l\u0131m ve demokratik \u00f6rg\u00fctlenme olanaklar\u0131 yaratan alternatifler olarak ele al\u0131n\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayka\u00e7 bu tart\u0131\u015fmay\u0131 <strong>\u00fcretim, b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm, i\u015fyeri demokrasisi ve emek dayan\u0131\u015fmas\u0131<\/strong> eksenleri \u00fczerinden geli\u015ftirir. K\u00fcresel de\u011fer zincirleri ve ekonomik krizlerden artan e\u015fitsizliklere, sosyal hizmetlerin \u00f6zelle\u015ftirilmesinden kemer s\u0131kma politikalar\u0131na kadar neoliberal k\u00fcreselle\u015fmenin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 inceleyen kitap, ekonomik alternatifler sorununu yaln\u0131zca farkl\u0131 m\u00fclkiyet bi\u00e7imleriyle s\u0131n\u0131rlamaz. \u00dcretimin nas\u0131l \u00f6rg\u00fctlendi\u011fi, yarat\u0131lan de\u011ferin nas\u0131l b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n karar s\u00fcre\u00e7lerine nas\u0131l kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve de\u011fi\u015fen \u00e7al\u0131\u015fma ili\u015fkileri kar\u015f\u0131s\u0131nda yeni dayan\u0131\u015fma bi\u00e7imlerinin nas\u0131l kurulabilece\u011fi ayn\u0131 analitik \u00e7er\u00e7evenin par\u00e7alar\u0131d\u0131r. Kitab\u0131n b\u00f6l\u00fcmlerinin \u00fcretim, b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm, i\u015fyeri demokrasisi ve \u00e7al\u0131\u015fma ili\u015fkileri etraf\u0131nda kurulmas\u0131 da bu yakla\u015f\u0131m\u0131 yans\u0131t\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu \u00e7er\u00e7evede <strong>i\u015fyeri demokrasisi, dayan\u0131\u015fma ekonomilerinin \u00f6nemli siyasal ve \u00f6rg\u00fctsel boyutlar\u0131ndan biri olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kar<\/strong>. Ayka\u00e7, demokrasiyi yaln\u0131zca siyasal temsil kurumlar\u0131yla s\u0131n\u0131rlamak yerine ekonomik ya\u015fam\u0131n ve i\u015fyerinin de demokratikle\u015ftirilmesi gereken alanlar oldu\u011funu g\u00f6sterir. Yatay \u00f6rg\u00fctlenme, yerel temsil ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n karar alma s\u00fcre\u00e7lerine kat\u0131l\u0131m\u0131, yaln\u0131zca i\u015fyerindeki sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn de\u011fil, daha geni\u015f bir demokratik prati\u011fin de unsurlar\u0131 olarak de\u011ferlendirilir. Ayn\u0131 zamanda \u00e7al\u0131\u015fma sosyolojisi ile end\u00fcstriyel ili\u015fkiler aras\u0131ndaki geleneksel ayr\u0131mlar sorgulanarak, par\u00e7alanan i\u015fyerleri, de\u011fi\u015fen istihdam ili\u015fkileri, sendikal \u00f6rg\u00fctlenmenin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ve ortaya \u00e7\u0131kan yeni emek dayan\u0131\u015fmas\u0131 bi\u00e7imlerinin birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gerekti\u011fi savunulur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kitap, kuramsal tart\u0131\u015fmay\u0131 <strong>d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerindeki somut dayan\u0131\u015fma ekonomisi ve \u00f6rg\u00fctlenme deneyimleriyle<\/strong> ili\u015fkilendirir. Zapatista hareketinden Brezilya\u2019daki Topraks\u0131z K\u0131r \u0130\u015f\u00e7ileri Hareketi\u2019ne (MST), Arjantin\u2019de i\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan i\u015fgal edilerek kooperatiflere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen fabrikalardan farkl\u0131 topluluk ekonomilerine uzanan deneyimler tart\u0131\u015fmaya d\u00e2hil edilir. Kitab\u0131n vaka incelemelerinde ise Mondragon, Hindistan\u2019daki Self-Employed Women\u2019s Association (SEWA), ABD\u2019deki New Labor ve T\u00fcrkiye\u2019deki Pankobirlik ele al\u0131n\u0131r. B\u00f6ylece dayan\u0131\u015fma ekonomisinin tek bir kurumsal bi\u00e7ime veya yaln\u0131zca kooperatiflere indirgenemeyece\u011fi; i\u015f\u00e7i, kad\u0131n ve \u00fcretici \u00f6rg\u00fctlenmelerinden yerel dayan\u0131\u015fma a\u011flar\u0131na kadar farkl\u0131 bi\u00e7imler kazanabilece\u011fi g\u00f6sterilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Dayan\u0131\u015fma Ekonomileri<\/em>, <strong>alternatif ekonomik \u00f6rg\u00fctlenmeleri romantikle\u015ftirmeden, bunlar\u0131n kapitalist piyasa ve devlet kar\u015f\u0131s\u0131ndaki konumlar\u0131n\u0131, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc potansiyellerini ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 birlikte tart\u0131\u015fmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir<\/strong>. \u0130\u015f\u00e7i denetimi ve \u00f6zy\u00f6netim a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zellikle \u00fcretimin demokratikle\u015ftirilmesi, i\u015fyeri demokrasisi ve yeni emek dayan\u0131\u015fmas\u0131 \u00fczerine y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc tart\u0131\u015fmalar dikkat \u00e7ekicidir. Kitap b\u00f6ylece dayan\u0131\u015fma ekonomilerini yaln\u0131zca piyasan\u0131n olumsuz sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 hafifleten giri\u015fimler olarak de\u011fil, \u00fcretimden b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcme ve \u00e7al\u0131\u015fma ili\u015fkilerinden karar alma s\u00fcre\u00e7lerine kadar ekonomik ya\u015fam\u0131n farkl\u0131 alanlar\u0131nda <strong>daha demokratik, kat\u0131l\u0131mc\u0131 ve dayan\u0131\u015fmac\u0131 ili\u015fkilerin nas\u0131l kurulabilece\u011fini sorgulayan \u00e7o\u011ful pratikler<\/strong> olarak de\u011ferlendirmek i\u00e7in kapsaml\u0131 bir \u00e7er\u00e7eve sunar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Asl\u0131han Ayka\u00e7, Dayan\u0131\u015fma Ekonomileri: \u00dcretim ve B\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcme Alternatif Yakla\u015f\u0131mlar, \u0130stanbul: Metis Yay\u0131nlar\u0131, 2018, 280 s.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1945,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"disabled","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[72,68,80,76],"tags":[],"class_list":["post-1817","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dayanisma-ekonomisi","category-isci-denetimi","category-kaynaklar","category-turkiye"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1817","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1817"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1817\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1946,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1817\/revisions\/1946"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1945"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1817"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1817"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1817"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}