{"id":1633,"date":"2026-09-10T17:55:55","date_gmt":"2026-09-10T17:55:55","guid":{"rendered":"https:\/\/iscidenetimi.net\/?p=1633"},"modified":"2026-09-10T17:56:49","modified_gmt":"2026-09-10T17:56:49","slug":"kitap-governing-the-firm-workers-control-in-theory-and-practice-gregory-k-dow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iscidenetimi.net\/?p=1633","title":{"rendered":"Kitap: Governing the Firm: Workers\u2019 Control in Theory and Practice \u2013 Gregory K. Dow"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gregory K. Dow, <em>Governing the Firm: Workers\u2019 Control in Theory and Practice<\/em>, Cambridge: Cambridge University Press, 2003, 343 s. ISBN: 978-0-521-81853-7 (ciltli); 978-0-521-52221-2 (karton kapak).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gregory K. Dow\u2019un <em>Governing the Firm: Workers\u2019 Control in Theory and Practice<\/em> adl\u0131 kitab\u0131, <strong>i\u015f\u00e7i denetimli i\u015fletmelerin neden kapitalist i\u015fletmelere k\u0131yasla bu kadar seyrek g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fan kapsaml\u0131 bir teorik ve ampirik \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r<\/strong>. Dow\u2019un \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 basit ama temel bir sorudur: E\u011fer \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n i\u015fletme \u00fczerinde demokratik denetim kurdu\u011fu modeller uygulanabilir ve baz\u0131 a\u00e7\u0131lardan avantajl\u0131ysa, neden modern ekonomilerde nihai denetim \u00e7o\u011funlukla sermaye sahiplerinin elindedir? Bu soruyu, i\u015f\u00e7i denetiminin nadirli\u011fi kadar kapitalist i\u015fletme bi\u00e7iminin neden kal\u0131c\u0131 oldu\u011fu sorunu olarak da ele al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kitab\u0131n \u00f6nemli katk\u0131lar\u0131ndan biri, <strong>m\u00fclkiyet ile denetimi birbirinden ay\u0131rmas\u0131d\u0131r<\/strong>. Dow\u2019a g\u00f6re bir i\u015fletmenin fiziksel varl\u0131klar\u0131n\u0131n kime ait oldu\u011fu ile i\u015fletmede nihai karar yetkisinin kimde bulundu\u011fu ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir. Kapitalist i\u015fletmede y\u00f6netim kurulu sermaye sahipleri taraf\u0131ndan se\u00e7ilir ve y\u00f6neticiler bu yap\u0131 \u00fczerinden denetlenir; i\u015f\u00e7i denetimli i\u015fletmede ise y\u00f6netim organlar\u0131 i\u015fg\u00fcc\u00fc taraf\u0131ndan se\u00e7ilir ve \u00e7al\u0131\u015fanlara kar\u015f\u0131 sorumludur. Bu nedenle \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u00e7e\u015fitli komitelere kat\u0131lmas\u0131 ya da y\u00f6netime s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde etki etmesi, tek ba\u015f\u0131na i\u015f\u00e7i denetimi anlam\u0131na gelmez; belirleyici olan, <strong>i\u015fletmenin temel kararlar\u0131 \u00fczerindeki nihai denetim yetkisinin kimde oldu\u011fudur<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dow, i\u015f\u00e7i denetiminin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki engelleri a\u00e7\u0131klarken \u00f6zellikle <strong>sermaye ile emek aras\u0131ndaki yap\u0131sal asimetriye<\/strong> odaklan\u0131r. Sermaye bir ki\u015fiden di\u011ferine devredilebilirken emek, onu sunan ki\u015fiden ayr\u0131lamaz. Bu fark, i\u015f\u00e7i denetimli i\u015fletmeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan finansmana eri\u015fim, d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131m \u00e7ekme, \u00fcyelik ve denetim haklar\u0131n\u0131n devri ve kolektif karar alma gibi sorunlar yaratabilir. Dow\u2019un de\u011ferlendirmesine g\u00f6re i\u015f\u00e7i denetimli i\u015fletmelerin nadirli\u011fini a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in yaln\u0131zca \u201c\u00e7al\u0131\u015fanlar yeterince te\u015fvik olmaz\u201d t\u00fcr\u00fc arg\u00fcmanlar yetersizdir; finansman k\u0131s\u0131tlar\u0131 ve kolektif tercih sorunlar\u0131 daha g\u00fc\u00e7l\u00fc a\u00e7\u0131klamalar sunar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kitap ayn\u0131 zamanda farkl\u0131 i\u015f\u00e7i denetimi deneyimlerini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 olarak inceler. ABD\u2019deki kontrplak kooperatifleri, Mondrag\u00f3n kooperatifleri, \u0130talya\u2019daki Lega sistemi, ABD\u2019deki \u00e7al\u0131\u015fan hisse sahipli\u011fi planlar\u0131 (ESOP) ve Almanya\u2019daki ortak karar alma (<em>codetermination<\/em>) uygulamalar\u0131; finansman, y\u00f6neti\u015fim, \u00fcyelik, gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, hukuki \u00e7er\u00e7eve ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ger\u00e7ek karar g\u00fcc\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131n\u0131r. Dow b\u00f6ylece i\u015f\u00e7i denetimini tek bir \u00f6rg\u00fctsel modele indirgemez; tam i\u015f\u00e7i denetiminden s\u0131n\u0131rl\u0131 kat\u0131l\u0131m bi\u00e7imlerine kadar farkl\u0131 d\u00fczenlemeleri ayn\u0131 analitik \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde de\u011ferlendirir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kitab\u0131n dikkat \u00e7ekici sonu\u00e7lar\u0131ndan biri, <strong>i\u015f\u00e7i denetimli i\u015fletmelerin temel sorununun mutlaka hayatta kalamamak olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r<\/strong>. Dow\u2019un inceledi\u011fi kan\u0131tlar, bir kez kurulduklar\u0131nda bu i\u015fletmelerin \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131n\u0131n benzer kapitalist i\u015fletmelerden daha y\u00fcksek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, hatta muhtemelen daha d\u00fc\u015f\u00fck olabildi\u011fini g\u00f6stermektedir. As\u0131l sorunlardan biri, bu i\u015fletmelerin ba\u015ftan kurulmas\u0131n\u0131 veya mevcut kapitalist i\u015fletmelerin \u00e7al\u0131\u015fanlar taraf\u0131ndan devral\u0131nmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131ran finansman, bilgi, pazarl\u0131k ve kolektif eylem engelleridir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Son b\u00f6l\u00fcmde Dow, i\u015f\u00e7i denetimini yaln\u0131zca teorik bir tart\u0131\u015fma olarak b\u0131rakmaz ve <strong>\u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n i\u015fletmeleri devralmas\u0131n\u0131 ve i\u015f\u00e7i denetimli firmalar\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 destekleyecek kurumsal d\u00fczenlemeler<\/strong> \u00fczerinde durur. \u00d6zellikle Mondrag\u00f3n ve \u0130talya\u2019daki Lega deneyimlerinden hareketle, tek tek i\u015fletmelerin \u00f6tesinde federasyonlar\u0131n, ortak finansman kurumlar\u0131n\u0131n ve kamusal deste\u011fin \u00f6nemini vurgular. Bu t\u00fcr yap\u0131lar finansmana eri\u015fimi kolayla\u015ft\u0131rabilir, riskleri payla\u015fabilir, uzmanla\u015fm\u0131\u015f hizmetler sa\u011flayabilir ve yeni i\u015f\u00e7i denetimli i\u015fletmelerin olu\u015fmas\u0131n\u0131 destekleyebilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu y\u00f6n\u00fcyle <em>Governing the Firm<\/em>, <strong>i\u015f\u00e7i denetimini yaln\u0131zca demokratik bir ideal olarak de\u011fil, belirli iktisadi, kurumsal ve \u00f6rg\u00fctsel ko\u015fullar alt\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen bir i\u015fletme bi\u00e7imi olarak inceleyen \u00f6nemli bir kaynak<\/strong>. Kitap, i\u015f\u00e7i denetiminin olanaklar\u0131n\u0131 savunurken ayn\u0131 zamanda finansman, kolektif karar alma, \u00f6l\u00e7ek, \u00fcyelik yap\u0131s\u0131 ve piyasa ko\u015fullar\u0131 gibi ger\u00e7ek sorunlar\u0131 da tart\u0131\u015fmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, i\u015f\u00e7i denetimi ve \u00f6zy\u00f6netim \u00fczerine daha ele\u015ftirel ve kurumsal bir perspektif sunar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gregory K. Dow, Governing the Firm: Workers\u2019 Control in Theory and Practice, Cambridge: Cambridge University Press, 2003, 343 s.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[80],"tags":[],"class_list":["post-1633","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kaynaklar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1633","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1633"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1633\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1636,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1633\/revisions\/1636"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1633"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1633"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iscidenetimi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1633"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}