Ορισμός
Τα ψηφιακά κοινά αναφέρονται σε πόρους πληροφορίας, δεδομένων, λογισμικού και περιεχομένου που παράγονται, μοιράζονται και διαχειρίζονται συλλογικά σε ψηφιακά περιβάλλοντα. Σε αυτό το μοντέλο, η πρόσβαση στους πόρους είναι ανοιχτή και οι διαδικασίες χρήσης και παραγωγής οργανώνονται σύμφωνα με κοινοτικές αρχές.
Πεδίο
Τα ψηφιακά κοινά περιλαμβάνουν λογισμικό ανοιχτού κώδικα, πλατφόρμες ανοιχτών δεδομένων, συλλογική παραγωγή γνώσης (όπως διαδικτυακές εγκυκλοπαίδειες), δίκτυα διαμοιρασμού δημιουργικού περιεχομένου και ψηφιακές υποδομές αλληλεγγύης. Σε αυτούς τους τομείς, η παραγωγή βασίζεται συνήθως σε εθελοντικές συνεισφορές, κοινή χρήση και συνεργατικές διαδικασίες.
Τα ψηφιακά κοινά περιλαμβάνουν επίσης αποκεντρωμένες και κοινοτικά οργανωμένες μορφές ψηφιακής οργάνωσης που αναπτύσσονται ως εναλλακτικές στον καπιταλισμό της πλατφόρμας.
Διάκριση
Τα ψηφιακά κοινά διαφέρουν από άλλα μοντέλα ψηφιακής παραγωγής και πλατφορμών ως εξής:
Οι πόροι βασίζονται στην κοινή χρήση αντί για την ιδιωτική ιδιοκτησία.
Οι διαδικασίες παραγωγής είναι οριζόντιες και συμμετοχικές, αντί για ιεραρχικές.
Η πρόσβαση είναι γενικά ανοιχτή και δωρεάν.
Η δημιουργία αξίας προσανατολίζεται στο συλλογικό όφελος και όχι στη μεγιστοποίηση του κέρδους.
Με αυτή την έννοια, τα ψηφιακά κοινά προσφέρουν ένα μοντέλο ψηφιακής οικονομίας διαφορετικό από τις δομές ιδιοκτησίας και ελέγχου δεδομένων του καπιταλισμού της πλατφόρμας.
Αξιολόγηση
Τα ψηφιακά κοινά αποτελούν μια σημαντική εναλλακτική για τον εκδημοκρατισμό της πρόσβασης στη γνώση και τη διεύρυνση των δυνατοτήτων συλλογικής παραγωγής. Ωστόσο, ζητήματα όπως η βιωσιμότητα, η χρηματοδότηση, η αορατότητα της εργασιακής συμβολής και ο ανταγωνισμός με τις μεγάλες πλατφόρμες αποτελούν βασικούς περιορισμούς αυτού του μοντέλου.
Για τον λόγο αυτό, τα ψηφιακά κοινά θεωρούνται τόσο μια εναλλακτική μορφή παραγωγής και διαμοιρασμού όσο και ένα κριτικό και πρακτικό αντι-μοντέλο απέναντι στον καπιταλισμό της πλατφόρμας.